Trump Koridoru’na karşı Van Kardeşliği

Jeoekonomik gerilimin güneyimizden doğumuza kaydığına, henüz emareler belirmemişken, Gürcistan konulu yazımla işaret etmiştim. Jeoekonomik parametreler bunun geleceğini gösteriyordu.

Ancak ilk etkinin Azerbaycan’da gelişeceğini öngörememiştim. Ruslar gelen dalgayı ön satıhta karşılamayı benimsedi. Oldukça hasmane bir tavır takındılar kardeşimiz Azerbaycan’a karşı.

Ve kaybettiler. Sadece Azerbaycan’ı değil, yavaş yavaş tüm Kafkasya’yı…

Hınçlarını çıkarmaya yer arayacaklardır ama Fransızlarla beraber uydurdukları Minsk masallarının sonucu bu.

İran’ın afakanlar bastıran çiğ kaprislerinin ve Ermenistan kamuoyunun sürreal hamasetinin sonucu bu.

İşte ABD’ye yüz yıl geride kalmış “açılamayanı açma” kabiliyetini yeniden kazandıran denklemin bileşenleri bunlar.

Bundan yüz yıl önce Panama Kanalı, coğrafi zorluklar, sağlıksız çalışma ortamı ve maddi imkânsızlıklar nedeniyle açılamadığında projeyi devraldı. Panama’yı Kolombiya’dan koparıp Kanalı açtı.

Şimdi Zengezur politik ihtilaflar nedeniyle açılamadığında yeniden sahnede ve gücünü hiç aşınmamışçasına teyit ediyor.

Tabi Trump’ın Zengezur’u açıp açamayacağı tartışmaya açık.

ABD neredeyse Çin’in her koridor projesine alternatif koridor projeleriyle mukabele etti. Ancak Çin kendi şekillendirdiği projelere 1 trilyon dolardan fazla kaynak sağladığı halde ABD kendi dahil olduğu projelere sadece birkaç yüz milyon dolar kaynak sağlayabildi.

Ama Zengezur farklı. ABD hiç giremediği bir coğrafyanın kapısını araladığının farkında. Bu öyle bir coğrafya ki Almanlar iki dünya savaşında da Bakü’ye ulaşmaya çalışmıştı. Amerikalılar Zengezur’u ihmal etmeyecektir.

Madem Azerbaycan memnun, sorun yok. Ancak artılarıyla ve eksileriyle Türkiye için nötr olan bu durumun pozitife çevrilmesi gerekiyor. Azerbaycan buna mâni değil. Ermenistan da…

Reisi’nin şaibeli helikopter kazası Türkiye’nin işin üstesinden gelmesine engel olacak kadar kritik miydi? Libya, Doğu Akdeniz, Suriye, Somali, Türk Devletleri Teşkilatı hepsi üst üste geldiğinden mi ABD Zengezur’dan uzak tutulamadı?

Ben Türkiye’nin zannedildiğinden daha güçlü olduğunu biliyorum. Ama politik ve askeri olarak çok başarılı olmasını bir konfor olarak görüp ekonomi ve finansa gözünü kapamasına hayıflanıyorum. Mesela Suriye; hâlâ bir bankamız gidip Şam yahut Halep şubesini açmadı… Türkiye çok gelişkin olan jeoekonomik ve jeofinansal gücünün sanki farkında değil gibi davranıyor.

Dönelim Zengezur’a… Bu koridor müzayedeye konsa milyarlarca dolar ederdi. Japonlar mesela Çin’i dengelemek için ellerini ceplerine atardı.

Trump Zengezur’u Türkiye’ye karşı da bir zafer olarak yorumlayabilecek tıynettedir. Ancak Azerbaycan ve Ermenistan buna imkân tanımaz.

Dediğim gibi durum Türkiye’nin aleyhine de değil. Azerbaycan da menfaatini bu denklemin sürdürülmesinde görüyor. Üstelik Türkiye’nin durumu lehine çevirebileceği belki onlarca senaryo veya proje mümkün.

En azından Kalkınma Yolu bu üçgenle muskalanmış ve Trump musallat edilmemiş olur.