Türkiye Srebrenitsa'yı unutturmadı: Soykırımın sembol fabrikası dev müzeye dönüştü

Müze, sadece bir sergi alanı olmanın ötesinde, Bosna Savaşı'nın tüm evrelerini bilimsel ve kronolojik bir akışla gözler önüne seriyor. Yugoslavya'nın dağılma sürecinden başlayarak savaşın nasıl tetiklendiğini anlatan bilgilendirici bölümlerin yer aldığı müzede, dijital ekranlar vasıtasıyla Srebrenitsa ve civarında yaşanan vahşete ait tarihi video kayıtları ve belgeler gösteriliyor. Ziyaretçiler, katliamın planlanma aşamasından toplu mezarların bulunuşuna kadar olan acı dolu sürece tanıklık ediyor.

Müzenin en çok dikkat çeken ve gelen ziyaretçilerin gözyaşlarını tutamadığı alanların başında, soykırım kurbanlarının yüzlerinin yer aldığı dev anı duvarı geliyor. Bu duvarın hemen önünde, katledilen Boşnak erkeklerinden geriye kalan ve toplu mezarlardan ya da kaçış yollarındaki ormanlık alanlardan toplanan eski ayakkabıların sergilendiği bölümler bulunuyor. Sergilenen her bir obje, yarım kalmış bir hayatı ve adaletsizliği simgeliyor.

TİKA Başkan Yardımcısı Yahya Coşkun

"Her birinin gerçek hikayesi vardı"

Projenin hayata geçirilmesi ve müzenin detayları hakkında açıklamalarda bulunan TİKA Başkan Yardımcısı Yahya Coşkun, dünyada insanlığa karşı suçların işlenmeye devam ettiğini belirterek Srebrenitsa'nın tarihi konumuna dikkat çekti. Coşkun, şunları kaydetti:

"Srebrenitsa yalnızca dünyanın gözü önünde olmadı. Bu suçlar aynı zamanda dünya barışını tesis etme iddiasında olan kuruluşların gözetiminde işlendi. TİKA olarak soykırımın unutulmaması adına, her şeyin tanığı olan bu fabrikanın önce tadilatını yaptık. Burada hem Yugoslavya'nın dağılmasından itibaren savaşın nasıl başladığı, nasıl cereyan ettiği ve başta Srebrenitsa olmak üzere nasıl soykırımların yapıldığı anlatılıyor. Savaşta hayatını kaybeden şehitlerimizin kişisel hikayeleri, kişisel eşyalarıyla gösteriliyor. Bu yalnızca bir istatistik değil. Bu yalnızca duvara astığımız fotoğraflar değil, bunların her biri gerçek birer insandı. Bu insanların hikayeleri vardı ve akrabaları hala burada yaşamaya devam ediyor."

Coşkun, kurbanlardan geriye kalan fiziki hatıraların ve eşyaların zamana yenik düşmemesi, daha uzun yıllar korunarak sergilenebilmesi için de özel konservasyon çalışmaları yürüttüklerini sözlerine ekledi.

11 Temmuz 1995: Srebrenitsa'da ne oldu?

Srebrenitsa'nın 11 Temmuz 1995'te Ratko Mladic komutasındaki Sırp birliklerince işgal edilmesinin ardından, Birleşmiş Milletler (BM) bünyesinde görev yapan Hollandalı askerlere sığınan sivil Boşnaklar, koruma sağlanmayarak Sırp güçlerine teslim edildi. Kadın ve çocukların Boşnak askerlerin kontrolündeki güvenli bölgelere ulaşmasına izin veren Sırplar, en az 8 bin 372 Boşnak erkeği ormanlık alanlarda, fabrikalarda ve depolarda acımasızca katletti. Toplu mezarlara gömülen kurbanların cesetlerine, savaşın ardından başlatılan arama çalışmalarında parça parça ulaşıldı. Kimlik tespiti tamamlanan soykırım kurbanları, her yıl dönümünde (11 Temmuz) Potoçari Anıt Mezarlığı'nda düzenlenen hüzünlü törenlerle toprağa verilmeye devam ediyor.