İran'ın yeni dini lideri ile ilgili son dakika gündemde yer aldı. İran Uzmanlar Meclisi Gilan Vilayeti Üyesi Seyyid Ali Hüseyni Eşkevari, İsrail- ABD'nin 28 Şubat’taki saldırısında ölen Ali Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney’i yeni dini lider olarak seçtiklerini belirtti. İran’ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney kimdir? Mücteba Hamaney kaç yaşında ve nereli, Ali Hamaney'in oğlu mu? İşte hayatına ilişkin bilgiler.
İran Temsilciler Konseyi, yeni dini liderin seçildiğini ancak güvenlik gerekçesiyle şimdilik isminin açıklanmayacağını bildirdi. İsrail'den İran'da yapılan yeni dini lider seçimine yönelik açıklama geldi. İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) tarafından yapılan açıklamada, ABD iş birliğiyle düzenlenen saldırıda öldürülen İran lideri Ali Hamaney'in yerine seçilecek yeni ismin de "hedef" olduğu bildirildi.
İRAN'IN YENİ LİDERİ KİM OLDU?
İran'da Uzmanlar Meclisi Temsilcisi Ayetullah Eşkevari, İran'ın yeni dini liderinin, Ali Hamaney'in oğlu Mücteba Hamaney olduğunu iddia etti.
Eşkevari, sosyal medyada yer alan açıklamalarında, Uzmanlar Meclisi’nin, ülkenin yeni liderini seçtiğini söyledi.
Uzmanlar Meclisi’nin büyük bir çoğunlukta yeni liderin ismi üzerinde mutabık kaldığını belirten Eşkevari, “İnşallah Hamaney ismi İran’ın yeni lideri olarak devam edecek.” dedi.
Öte yandan Uzmanlar Meclisi Başkan Yardımcısı Ayetullah Hüseyni Buşehri ise yeni liderin yakın zamanda tanıtılacağını belirtti.
MÜCTEBA HAMANEY KİMDİR?
Mücteba Hamaney 8 Eylül 1969 yılında İran'da doğdu. 2026ʼda öldürülen İran yüce lideri Ali Hamenei’nin oğludur.
Liseden mezun olduktan sonra ilahiyat eğitimi almıştır. İlk hocaları arasında babası Ali Hamanei ve Mahmud Haşimi Şahrudi yer almaktadır.
1999 yılında din adamı olmak amacıyla eğitimine Kum'da devam etmiştir. Mücteba Hamaney’in babası üzerinde güçlü bir etkisi olduğu ve onun olası haleflerinden biri olarak konuşulduğu düşünülüyordu.
17 YAŞINDA CEPHEYE GİTTİ
Mücteba Hamaney lise eğitimini dini kimliğiyle bilinen bir okulda tamamladı. İran yerel medya haberlerine göre 17 yaşındayken İran-Irak Savaşı sırasında birkaç kez kısa süreli olarak cepheye gitti ve bazı operasyonlara katıldı.
Mücteba Hamaney, 30 yaşında, 1999 yılında dini eğitimini sürdürmek için Kum kentine gitti.
Dikkat çekici bir nokta ise 30 yaşına kadar din adamı kıyafeti giymemiş olmasıdır. Bu yaşta dini eğitim almak için Kum’a gitmeye neden karar verdiği de bilinmemektedir. İran'da normal şartlarda dini eğitim ve medrese öğrenimi ergenlik veya gençlik döneminde başlamaktadır.
BBC News'den edinilen bilgilere göre İran’da liderlik kurumu önemli bir ekonomik güce sahiptir. Birçok medya kuruluşu, dini liderin denetimi altındaki ekonomik kurumları "ekonomik imparatorluk" olarak tanımlamaktadır.
ADI İLK KEZ 2005'TE GÜNDEME GELDİ
Ali Hamaney’in bütün oğulları din adamı kıyafeti giymektedir ve dini eğitim almıştır. Ancak kişisel yaşamlarına ilişkin bilgiler oldukça sınırlıdır. İran medyası, Hamaney’in çocuklarının devlet görevi üstlenmediğini ve daha çok dini araştırmalarla meşgul olduklarını yazmaktadır.
Mücteba Hamaney’in adı siyasette ilk kez 2005 yılındaki cumhurbaşkanlığı seçimleri sırasında gündeme geldi.
O dönemde adaylardan Mehdi Kerrubi, Ali Hamaney’e yazdığı bir mektupta oy sayımının son saatlerinde 'hile' yapıldığını ileri sürmüştür. Kerrubi, halk oylarının İçişleri Bakanlığı’nın yasal süreci yerine bazı güç merkezlerinin ve etkili kişilerin tercihine göre yönlendirildiğini ifade etmiştir.
'O BENİM OĞLUM DEĞİL'
Kerrubi mektubunda Mücteba Hamaney’in seçimlerde etkili olduğuna dair iddialara da değinmiş ve "Sayın oğlunuz Ağa Seyyid Mücteba’nın adaylardan birini desteklediğine dair haberler yayımlandı. Bu haberlerin yaygınlaşması beni endişelendirdi" ifadelerini kullanmıştır.
Kerrubi ayrıca, bir kişinin Ali Hamaney’e "Oğlunuz 'falan adayı' destekliyor" dediğini ve Hamaney’in buna "O benim oğlum değil, Ağa’dır" şeklinde yanıt verdiğinin kendisine aktarıldığını yazmıştır. Kerrubi, söz konusu desteğin Mücteba Hamaney’in kişisel görüşü olduğunu belirtmiştir.
Mektubunun devamında Kerrubi, ülkede kriz çıkmasına izin verilmeyeceğine dair kendisine verilen sözlü mesajı hatırlatarak seçimlere müdahalenin ülke için en tehlikeli krizlerden biri olabileceği uyarısında bulunmuştur.
ADI SEÇİMLERDE SIK SIK GÜNDEME GELDİ
2009’daki cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Mücteba Hamaney’in adı yeniden gündeme gelmiştir.
Seçim sonuçlarına itiraz eden protestocular sokaklara çıkmış ve gösterilerde Mücteba Hamaney’i hedef alan sloganlar atmıştır. Protestocular, seçimlere müdahale ve gösterilerin bastırılmasında onun rol oynadığını ileri sürmüştür. Aynı dönemde Hamaney’in gelecekte lider olabileceği yönündeki iddialar da gündeme gelmeye başlamıştır.
BABASININ HALEFİ OLARAK GÜNDEME GELMİŞTİ
Bazı analistler, dolaylı etkisine dikkati çekerek, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun bazı komutanlarıyla ilişkileri olduğunu, 2005 ve 2009 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde rol aldığını ve bazı atamalar ile siyasi koordinasyonlar üzerinde etkili olduğunu ileri sürdü.
Son yıllarda medyada, babasının halefi olarak sıkça gündeme getirilen Mücteba Hamaney’in kamuoyuna yansıyan, kişisel hayatı hakkında sınırlı bilgi var. Mücteba Hamaney, genellikle medyadan uzak bir yaşam sürdü.
İRAN LİDERİNİN YETKİLERİ NELERDİR?
İran'da seçimle iş başına gelen Cumhurbaşkanı sınırlı yetkilere sahipken, “liderlik makamı”, tüm devlet organlarının üzerinde, sahip olduğu anayasal yetkilerle iç ve dış politika konularında son sözü söyleyen merci kabul ediliyor.
Cumhurbaşkanı dahil tüm devlet organlarının üzerinde bir otoriteye sahip ve “rehber” olarak adlandırılan devlet başkanı, İran Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı olarak iç güvenlik ve dış politika konularında da belirleyici rol oynuyor.
İran lideri, 88 kişiden oluşan ve halk tarafından 8 yılda bir seçilen Uzmanlar Meclisi tarafından seçiliyor.
Bu meclise aday kişilerin çoğu lider tarafından belirlenirken Anayasayı Koruyucular Konseyi (AAK) tarafından da onaylanıyor. AAK’nin uygun görmediği kişiler, Uzmanlar Meclisi seçimlerine katılamıyor.
