Çalışan anne ve babaların uzun süredir beklediği müjdeli adım atıldı ve Türkiye'nin çalışma hayatında yenilikleri getirecek yeni yasa teklifi TBMM gündemine girdi. Hem memur hem de özel sektör çalışanlarını kapsayan bu tarihi tasarıyla, doğum izinleri ve ödenekler sil baştan değişiyor. Yeni düzenleme, annelerin doğum iznini 4 aydan 6 aya (24 hafta) çıkarırken, babalık iznini de 10 güne yükseltiyor. Üstelik izin sürelerindeki bu artış, annelere ödenecek iş göremezlik ödeneğini (rapor parası) katlayarak 224 bin TL gibi rekor seviyelere taşıyor. İşte milyonlarca aileyi yakından ilgilendiren o tasarının tüm detayları...
Milyonlarca ebeveyni ve anne-baba adayını yakından ilgilendiren yeni yasa teklifi TBMM’ye sunuldu. Türkiye'deki doğum izni standartlarını Avrupa seviyelerine taşımayı hedefleyen tasarı, hem özel sektör hem de kamu çalışanları için devrim niteliğinde değişiklikler içeriyor. Yeni düzenlemeye göre; annelerin doğum izni toplamda 24 haftaya çıkarılırken, babalık izni ise 10 güne yükselecek. İzin sürelerindeki bu artış, annelere ödenen iş göremezlik ödeneğinin (rapor parası) 224 bin TL seviyelerine kadar ulaşmasını sağlayacak.
DOĞUM ZİNİ 24 HAFTAYA ÇIKIYOR
Mevcut yasalara göre hem memur hem de özel sektör çalışanı kadınlar, 8 haftası doğum öncesi ve 8 haftası doğum sonrası olmak üzere toplam 16 hafta (4 ay) doğum izni kullanabiliyor. Yeni düzenleme, doğum öncesindeki 8 haftalık süreyi korurken, doğum sonrasındaki süreyi iki katına çıkararak 16 haftaya yükseltiyor. Böylece toplam izin süresi 24 haftaya (yaklaşık 6 ay) ulaşıyor.
İzin kullanımında sağlanan esneklikler:
• İzin aktarımı: Anneler, sağlık durumlarının çalışmaya uygun olduğunu doktor raporuyla belgelemeleri halinde, doğum öncesindeki 8 haftalık iznin bir kısmını veya tamamını doğum sonrasına aktarabilecek.
• Memurlara özel durum: Kadın memurlar, doktor raporu almak kaydıyla doğuma 2 hafta kalana kadar kurumlarında çalışmaya devam edebilecek. Bu sayede doğum sonrası çocuklarıyla geçirecekleri süre 5,5 aya kadar uzatılabilecek.
• Yarı zamanlı ve ücretsiz izin: Analık izni biten anneler, işverenle anlaşarak ücretsiz izin hakkını kullanabilecek. Ayrıca çocuk sayısına göre 6 aya kadar yarı zamanlı çalışıp tam maaş alma veya çocuk ilköğretim çağına gelene kadar yarı zamanlı çalışıp yarım maaş alma hakları da devam edecek.
Babalar ve koruyucu ailelere yönelik yeni haklar
Yeni tasarı, sadece anneleri değil, babaları ve koruyucu aileleri de kapsayan önemli iyileştirmeler barındırıyor:
• Babalık izni eşitleniyor: Eşi doğum yapan erkek çalışanlar için memur ve işçi ayrımı ortadan kaldırılıyor. Hem kamuda hem de özel sektörde babalık izni 5 günden 10 güne çıkarılıyor.
• Koruyucu ailelere izin ve prim desteği: Bir çocuğa koruyucu aile olan memurlara, çocuğun teslim edildiği tarihten itibaren istekleri üzerine 10 gün izin verilecek. Sosyal güvencesi bulunmayan koruyucu ailelerin isteğe bağlı sigorta primleri ise devlet tarafından karşılanacak.
İş göremezlik ödeneği (Rapor parası) sil baştan
Analık iznindeki kadınlara ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin uygulamasında bir değişiklik yapılmasa da, izin süresinin uzaması annelerin cebine girecek tutarı ciddi oranda artırıyor.
Önceden 112 gün üzerinden hesaplanan rapor parası, yeni yasayla birlikte 168 gün üzerinden ödenecek. Bu da annelere fazladan 56 günlük bir ödeme yapılması anlamına geliyor.
Ödeme nasıl hesaplanıyor?
Ödenecek tutar, annenin son 1 yıllık brüt kazanç ortalamasının 3'te 2'si alınarak hesaplanıyor. Bu tutar, ödemenin yapıldığı tarihteki asgari ücret sınırının altında kalamıyor. Ancak, son bir yıl içinde 180 günden az sigortası olanların ödeneği, asgari ücretin iki katı üzerinden hesaplanan tutarı geçemiyor.
Yeni rapor parası
Maaş oranlarına göre annelere 168 gün (24 hafta) için ödenecek tahmini iş göremezlik ödenekleri şu şekilde şekilleniyor:
Asgari tutar üzerinden maaş alan ve eski sistemde 82 bin 208 TL ödenek alan bir anne, yeni yasayla birlikte 123 bin 312 TL alacak. Son bir yıllık brüt maaş ortalaması 40 bin TL olan annelere 149 bin 333 TL, 50 bin TL olan annelere ise 186 bin 667 TL rapor parası ödenecek. Brüt maaş ortalaması 60 bin TL seviyesinde olan bir annenin hak kazanacağı iş göremezlik ödeneği ise 224 bin TL'ye ulaşacak.
