ABD: İmza aşamasındayız

İran’a karşı 28 Şubat’tan beri 105 gündür savaş durumunu sürdüren ABD Başkanı Donald Trump, perşembe gecesi ABD ordusunun İran’daki saldırıları sürdürmesi beklenirken sürpriz bir şekilde nihai anlaşmaya ulaşıldığını ilan etti. Trump, aynı gece planlanan saldırıları durdurduğunu bildirirken anlaşmanın İran'ın yanı sıra bölge ülkelerinin tamamı tarafından onaylandığını ve kısa süre içinde imza töreni düzenleneceğini söyledi. İran cephesinde ise Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Trump'ın açıklamalarını "Spekülasyon" olarak nitelerken İran resmi haber ajansı, Tahran yönetiminin henüz herhangi bir anlaşmayı onaylamadığını duyurdu. Ancak Tahran'dan gelen açıklamalar akşam saatlerinde pozitife döndü.

'YÜZDE 80-85 TAMAM'

Gün boyu İran ve Amerikan medyasında anlaşma taslağına yönelik farklı bilgiler içeren metinler yayınlandı. Akşam saatlerinde bir açıklama yapan Trump, iki metni de reddetti. Trump, medyanın anlaşmaya dair sızdırdığı detayların doğru olmadığını ve anlaşma metninin henüz yazılmadığını söyledi. Ancak daha sonra ABD'li üst düzey bir yetkili, ülkesi ile İran arasındaki anlaşmada sona gelindiğini belirterek anlaşma ile İran'ın nükleer programının tasfiye edileceğini ve elindeki zenginleştirilmiş uranyumun kendilerine iletileceğini açıkladı. ABD'li yetkili, düzenlediği telekonferansta basın mensuplarının sorularını yanıtladı. İran'la anlaşmada artık son aşamaya gelindiğini vurgulayan yetkili, "Bu anlaşmayı önümüzdeki birkaç gün içinde imzalamayı bekliyoruz. Size kesin bir tarih veremem ancak bir tahminde bulunmam gerekirse bu (dün) sabah yüzde 75 derdim. Şu anda bu oran muhtemelen yüzde 80 ya da yüzde 85 civarında, ancak yüzde 100 değil çünkü sistemleri oldukça karmaşık" değerlendirmesinde bulundu.

ABD, İRAN VE PAKİSTAN'DAN AYNI AÇIKLAMA AKŞAM GELDİ

Gün içinde Amerikan tarafını doğrulamayan İran yönetimi akşam saatlerinde anlaşmaya yaklaşıldığı görüşünü paylaştı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ABD ile savaşın sonlandırılması ve nihai anlaşma sürecinin başlatılması için gerçekleştirilen görüşmelere dair "İslamabad Mutabakat Zaptı sonuçlanmaya hiç bu kadar yakın olmamıştı" dedi. Erakçi, X paylaşımında ayrıca, ülkesinin şeffaf yaklaşımı doğrultusunda tüm detayların zamanı geldiğinde kamuoyuyla paylaşılacağını kaydetti. ABD Başkanı Trump da sosyal medya hesabından, Erakçi'nin X paylaşımını alıntılayarak paylaştı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de X paylaşımında ABD ile İran arasındaki müzakerelerde ülkesinin yoğun arabuluculuk çabaları yürüttüğünü belirtti. Bu çabalar arasında barış anlaşmasını sabote etmek isteyenlerin yürüttüğü aralıksız dezenformasyon kampanyasının farkında olduklarını ifade eden Şerif, şunları kaydetti:

"Gürültüyü bir kenara bırakarak barış anlaşmasının nihai, üzerinde mutabık kalınan metnine ulaşıl-dığını teyit edebiliriz. Pakistan, sonraki adımları sonuçlandırmak için her iki tarafla da yakından çalışıyor. Barış hiç bu kadar yakın olmamıştı."

BİR KAÇ GÜN İÇİNDE İMZALANABİLİR

Erakçi, İran devlet televizyonunda yaptığı açıklamada ise "Mutabakat zaptının gelecek birkaç gün içinde dijital ortamda imzalanması ihtimali mevcut" ifadelerini kullandı. Mutabakat zaptındaki hususlar hayata geçirilmezse, nihai anlaşma ile ilgili müzakere yapılmayacağını söyleyen Erakçi, "Eğer yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyumun durumu netleştirilecekse, bunun tek yolu bu malzemenin İran'da seyreltilmesidir" dedi. Erakçi, Hürmüz Boğazı ile ABD’nin uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması hususunun olası mutabakat zaptında yer aldığını belirterek, şunları kaydetti:

"Hürmüz Boğazı idaresi önceki gibi olmayacak. Boğaz, Umman ve İran’ın egemenliği altındadır. İki ülke bundan önce boğazdaki hizmetleri ücretsiz sağlıyordu. Umman ile Hürmüz Boğazı’nın idaresine ilişkin olumlu görüşmeler yaptık. Kılıcımız, Hürmüz Boğazı’nın üzerinde olacaktır."

İsrail’de yayın yapan Kanal 12 televizyonuna konuşan ABD Başkanı Trump, ise İran ile hafta sonu veya pazartesi günü anlaşmayı imzalayabileceklerine inandığını aktardı.

HÜRMÜZ AÇILIYOR, NÜKLEER TASFİYE EDİLİYOR

"Terörizmin en büyük destekçisi olmak yerine normal bir ülke gibi davranmaları karşılığında bu şekilde ödüllendirilecekler." diyen yetkili, söz konusu anlaşmayla ABD'nin temel önceliklerinin büyük oranda yerine getirildiğini vurguladı. Yetkili ayrıca İsrail'in de sürecin bir parçası olduğunu ifade etti. Yetkili, anlaşmayla öne çıkan dört başlığı şu şekilde özetledi:

"Bu anlaşmanın sağladığı sonuçlar şunlar: Birincisi, Hürmüz Boğazı yeniden açılıyor ve (ABD'nin İran'a yönelik) ablukayı kaldırıyor. İkincisi, İran'ın nükleer programının tasfiyesini sağlıyor. Üçüncüsü, ABD'nin (İran'daki) zenginleştirilmiş materyali (uranyum) almasına yol açıyor. Dördüncüsü, anlaşma bölgede uzun vadeli bir barışı garanti ediyor."

İmza töreni Cenevre’de iddiası

Trump, anlaşmanın tamamlandığını ilan etmesinin ardından anlaşma için imza töreninin Avrupa ülkelerinden birinde yapılacağını söyledi. ABD medyası da diplomatik temsilcileri taşıyan uçakların Avrupa’ya yola çıktığını iddia etti. Bloomberg’e konuşan G7 ülkeleri grubu diplomatları, bunun bir anlaşma değil bir mutabakat zaptı olduğunu söylerken zaptın imza töreninin 15-16 Haziran’da Fransa’da gerçekleştirilecek G7 zirvesi öncesi 14 Haziran’da İsviçre’nin Cenevre kentinde yapılabileceğini iddia etti. İran'ın yarı resmi haber ajansına konuşan İranlı yetkililer ise iddiaları yalanladı. İsmi verilmeyen yetkililer, Tahran'da anlaşma taslağının incelenmeye devam edildiğini ve henüz karar alınmadığını dile getirdi.