Türkiye ve dünyada sosyal medyaya peş peşe yaş kısıtlaması

Çocukların çevrim içi güvenliğini artırmak amacıyla küresel çapta dijital bir dönüşüm başladı. Avustralya ve Malezya’nın ardından İngiltere de 16 yaş altına yasak getirmeye hazırlanırken; Türkiye’de Resmi Gazete’de yayımlanan yeni düzenlemeyle 15 yaşından küçüklerin sosyal medya kullanımı sınırlandırılıyor.

İnternet dünyasında çocukların güvenliği ve dijital bağımlılıkla mücadele, hükümetlerin bir numaralı gündem maddesi haline geldi. Akıllı telefon ve sosyal medya kullanım yaşının kontrolsüz şekilde düşmesi üzerine, aralarında Türkiye’nin de bulunduğu pek çok ülke radikal yasal düzenlemeleri peş peşe hayata geçiriyor.

Küresel dalga Avustralya ile başladı

Dünyada bu konuda ilk somut adımı atan ülke Avustralya oldu. 2025 yılında 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını yasaklayan ilk ülke olan Avustralya'yı, Mart ayında Endonezya takip etti. Son olarak Malezya, 1 Haziran itibarıyla yürürlüğe soktuğu yeni düzenleme kapsamında 16 yaşın altındaki çocukların sosyal medya hesabı açmasını tamamen yasakladı. Polonya, Danimarka, Fransa, İspanya, Yunanistan ve İngiltere gibi Avrupa ülkeleri de benzer kısıtlamalar üzerinde çalışmalarını hızlandırdı.

Çocuklara çocuklukları geri verilecek

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, teknoloji şirketlerine yönelik bugüne kadarki en kapsamlı adımlardan birini atacaklarını duyurdu. 16 yaşın altındaki çocuklara sosyal medya hizmeti sunulmasının yasaklanacağını açıklayan Starmer, düzenlemenin sadece klasik sosyal ağları değil, yabancı kişilerin çocuklarla iletişim kurmasına imkan tanıyan çevrim içi oyun ve canlı yayın platformlarını da kapsayacağını belirtti.

Avustralya modelini örnek almayı planlayan İngiliz hükümeti; Snapchat, TikTok, Instagram, X ve YouTube gibi platformları yasak kapsamına alırken, WhatsApp ve Signal gibi mesajlaşma uygulamaları ile YouTube Kids ve Google Classroom gibi eğitim odaklı araçları muaf tutacak.

Yaptırım çocuklara değil platformlara

Başbakan Starmer, yasağı aşmak için kullanılabilecek VPN benzeri araçların da denetleneceğini ancak cezai yaptırımların çocuklara değil, doğrudan kuralları ihlal eden teknoloji devlerine uygulanacağını vurguladı. Ülkenin medya denetleme kuruluşu Ofcom, etkili yaş doğrulama yöntemlerini belirlemek için hızlı bir inceleme süreci başlattı. Düzenlemenin bu yıl sonundan önce Parlamento'ya sunulması ve 2027 yılının ilkbaharında tamamen yürürlüğe girmesi bekleniyor.

Türkiye’de kasım ayında yeni dönem başlıyor

Küresel ölçekteki bu dijital güvenlik hamlesinin bir diğer ayağı da Türkiye'de uygulamaya konuyor. 1 Mayıs’ta Resmi Gazete’de yayımlanan yeni düzenleme kapsamında, sosyal ağ sağlayıcılar artık 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak.

Yeni dönemle birlikte platformlar, kullanıcıların yaşını kesin olarak tespit edebilmek için "yaş doğrulama sistemleri" dahil her türlü teknik tedbiri almakla yükümlü olacak. Ayrıca, 15-18 yaş grubundaki çocuklar için de yaşlarına uygun, filtrelenmiş ve ayrıştırılmış özel hizmet modelleri geliştirilecek. Düzenleme, yayımlandığı tarihten altı ay sonra, yani önümüzdeki Kasım ayı itibarıyla tamamen yürürlüğe girecek.