Dijital dolandırıcılıkta gençleri hedef alan “IBAN kullandırma” yöntemine karşı Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) harekete geçti.
Ülke genelinde son yıllarda artış gösteren dijital dolandırıcılık vakaları, özellikle gençlerin banka hesaplarını başkalarına kullandırmasıyla birlikte yeni mağduriyet alanları oluştururken, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) bu risklere karşı kapsamlı bir farkındalık çalışmasını hayata geçiriyor.
MEB ve Hakimler ve Savcılar Kurulu iş birliğiyle yürütülecek çalışmayla, lise son sınıf öğrencilerinin dijital suç yöntemleri konusunda bilinçlendirilmesi ve farkında olmadan suça sürüklenmelerinin önüne geçilmesi amaçlanıyor. Çalışma, dijital dolandırıcılık yöntemlerinin gençleri hedef aldığı “kolay kazanç” vaatlerine karşı önleyici bir adım olacak.
3–5 BİN LİRA İÇİN GELECEĞİNİ KARARTMA
Kolay para vaadiyle başlayan bu süreç, dolandırıcılık ve kara para aklama suçlamalarıyla sonuçlanabiliyor. Adli kaynaklar, 3-5 bin lira karşılığında banka hesabını kullandıran kişilerin, suç örgütlerinin ilk halkası haline geldiğine dikkat çekiyor.
HESABINI KULLANDIRAN, SANIK KONUMUNA DÜŞEBİLİYOR
Yeni Şafak’a konuyu değerlendiren hukukçular, üçüncü kişilere banka hesabını kullandıran gençlerin çoğu zaman kendisini “kandırılmış” ya da “mağdur” görmesine rağmen, adli süreçte şüpheli ya da sanık sıfatıyla karşı karşıya kalabildiğine dikkat çekiyor. Bu durumun ilerleyen yıllarda adli sicil kaydı, eğitim ve meslek hayatında kısıtlılık gibi ciddi sonuçlar doğurabildiği vurgulanıyor.
PİLOT UYGULAMA ERZİNCAN’DA BAŞLADI
Farkındalık sürecinin ilk adımı Erzincan’da atıldı. Erzincan Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından hazırlanan çalışma, pilot örnek olarak uygulamaya alındı. Uygulamanın, yerel ihtiyaçlara göre uyarlanarak diğer il ve ilçe başsavcılıklarında da hayata geçirilmesi planlanıyor.
DERSLERİN İLK DAKİKALARINDA KISA BİLGİLENDİRME
Çalışma kapsamında lise son sınıf öğrencilerine yönelik olarak derslerin ilk dakikalarında kısa bilgilendirme yapılması öngörülüyor. Bilgilendirme başlıkları arasında, dijital dolandırıcılık yöntemleri, IBAN kullandırmanın hukuki ve cezai sonuçları ile adli sicilin korunmasının önemi yer alıyor. Hedef, gençlerin günlük hayatta karşılaşabilecekleri dijital riskleri önceden tanıması ve sonuçlarını bilerek hareket etmesi.
IBAN TUZAĞINA DÜŞMEMEMEK İÇİN GENÇLERE TAVSİYELER
Hazırlanan broşürlerde “Neler yapmalısın?” başlığı altında bir dizi tavsiyede bulunuldu.
*Kredi puanı yükseltme vaatlerine karşı şüphe ile yaklaşın.
*Banka hesabınızın yasal bahis ya da kripto para işlemlerinde kullanılacağı, bunun karşılığında ise günlük komisyon alacağınıza yönelik tekliflere asla cevap vermeyin.
*Arkadaş veya akrabalarınızdan gelen “hesabım blokeli, hesabını kullanabilir miyim?” gibi talepler üzerine banka hesaplarınızı akrabalarınız ve en yakın arkadaşlarınız dahil kimse ile paylaşmayın.
*Kimlik bilgilerinizi ve banka hesap bilgilerinizi bilmediğiniz sitelere yazmamalısınız.
*Kişisel bilgilerinizi, hesap bilgilerinizi, bankalardan gelen kodları, şifreleri talep edenlere vermemelisiniz. Unutmayın, banka görevlisi hiçbir zaman müşterisinden mobil bankacılık şifresi, kart şifresi ya da sms ile gelen şifrelerini istemez.
*Yabancı numaralardan gelen mesajlarda bulunan linklere tıklamayın.
*Tanıdıklarından gelen link içeren şüpheli mesajları tıklamadan önce mesaj gönderen kişi ile güvenli başka bir yoldan iletişime geçerek teyit etmelisiniz.
*Hiçbir banka sizi GSM operatörleri üzerinden cep telefonu numarası kullanarak aramaz. Bu şekilde gelen aramalara itibar etmeyin.
*Sarı site ve muadili gibi ikinci el ürünler satılan uygulamalardan yapılan alışveriş ücretlerini uygulama üzerinden ödeyin, kişisel hesaplara veya size güvenli ödeme linki adı altında gönderilen şahıs hesaplarına para göndermeyin.
*Güvenliğiniz için internet üzerinden yapacağınız harcamaları, limitini yapacağınız harcama kadar belirlediğiniz “sanal kart” ile yapın.
*Alışveriş yaptığınız sitenin güvenilirliğini denetlemek için URL adresini kontrol edin. Site linkinin “https://” ile başlayıp “.com, .org ve .net” ile bitmesine dikkat edin.
*Kartınızı kullanmadığınız zamanlarda, başkalarının, kartından harcama yapmasını önlemek için e-ticaret özelliğini kapalı tutmalısınız.
*Yatırım sadece sermaye piyasası kurumu onaylı aracı kurumlar ve bankalar aracılığıyla yapılır. Unutmayın, yasal olmayan uygulamalar üzerinden ve şahıs banka hesaplarına para gönderilerek yatırım yapılmaz.
ÇETELER HANGİ YOLLARI TERCİH EDİYOR?
Banka hesabı kiralama, bir kişinin kendi adına açılmış banka ya da dijital ödeme hesaplarını başkalarının kullanımına açması anlamına geliyor. IBAN bilgisinin paylaşılması, banka kartı ve şifrelerin verilmesi, mobil bankacılık erişiminin devredilmesi ya da kripto hesaplarının kullandırılması bu kapsamda değerlendiriliyor. Hukukçulara göre bu işlemlerin tamamı suç niteliği taşıyor ve “hesabı ben kullanmadım” savunması sorumluluğu ortadan kaldırmıyor.
SAHTE ALIŞVERİŞ İLANLARIYLA PARA TOPLANIYOR
İnternet üzerinden verilen sahte alışveriş ilanları, banka hesabı kiralamanın en sık kullanıldığı yöntemlerden biri olarak öne çıkıyor. Piyasa değerinin çok altında fiyatlarla elektronik ürünler, tatil paketleri, bungalov kiralamaları ya da araç parçaları satışa sunuluyor. Mağdurun ödediği para, doğrudan kiralanan hesaba yatırılıyor. Şikâyet geldiğinde ise ilk şüpheli, hesabın sahibi oluyor.
YATIRIM VE KRİPTO DOLANDIRICILIĞINDA HEDEF BİLİNÇSİZ KULLANICILAR
Son dönemde yapay zekâ ile üretilmiş sahte videolar ve ilanlar üzerinden yatırım vaadiyle kurulan tuzaklar artış gösteriyor. Tanınmış şirketler ve kamu kurumları adına hazırlanmış gibi sunulan içeriklerle güven sağlanıyor. Mağdurlardan toplanan paralar, iz kaybettirmek amacıyla gençlerin banka ve kripto hesapları üzerinden dolaştırılıyor. Bu süreçte hesap sahibi, dolandırıcılığın asli şüphelisi haline geliyor.
SOSYAL MEDYA MESAJLARIYLA KURULAN TUZAKLAR
Sosyal medya ve mesajlaşma uygulamaları üzerinden gönderilen “acil para lazım”, “kaza yaptım”, “ödül kazandınız” gibi mesajlar da banka hesabı kiralamanın yaygın kullanım alanları arasında yer alıyor. Ele geçirilen veya taklit edilen hesaplar üzerinden mağdurlardan para talep ediliyor. Gönderilen paralar kiralanan hesaplara aktarılıyor ve soruşturma doğrudan hesap sahibine yöneliyor.
BAHİS GELİRLERİ VE KARA PARA BU HESAPLARDAN GEÇİYOR
Yasa dışı bahis faaliyetlerinden elde edilen gelirler ile suçtan kaynaklanan paralar, kiralanan banka hesapları üzerinden dolaştırılıyor. Adli kaynaklar, bu durumun doğrudan kara para aklama suçunu oluşturduğunu vurguluyor. Hesabını kullandıran kişi, paranın kaynağını bilmediğini söylese dahi hukuki sorumluluktan kurtulamıyor.
SAHTE İŞ VE BURS VAADİYLE BİLGİLER ELE GEÇİRİLİYOR
Evden çalışma, paketleme işi ya da burs vaadiyle kurulan tuzaklar özellikle öğrencileri hedef alıyor. Mağdurlardan banka ve kimlik bilgileri talep ediliyor, kimi zaman hesaplara küçük meblağlar gönderilerek güven kazanılıyor. Ardından bu hesaplar dolandırıcılık faaliyetlerinde kullanılıyor ve hesap sahipleri çok sayıda dosyayla karşı karşıya kalıyor.
“KOLAY PARA ” SÖYLEMLERİ GERÇEĞİ YANSITMIYOR
Dolandırıcılar, “sadece birkaç gün kullanacağız”, “hesap senin ama sorumluluk bizde”, “herkes yapıyor, bir şey olmaz” gibi cümlelerle gençleri ikna etmeye çalışıyor. Yetkililer, bu söylemlerin tamamının gerçeği yansıtmadığını ve suçtan kaçış imkânı sağlamadığını belirtiyor.
HESABINI VERENİN KARŞILAŞACAĞI TABLO AĞIR
Bu sürece dahil olan kişilerin banka hesapları bloke ediliyor, savcılıktan ifade çağrıları geliyor ve haklarında çok sayıda soruşturma dosyası açılıyor. Dolandırıcılık ve kara para aklama suçlamalarıyla 10 yıla kadar hapis cezası riski doğabiliyor. Adli sicilin bozulması ise hem kamu hem de özel sektörde iş bulmayı zorlaştırıyor.
EMNİYET BİRİMLERİNDEN DE AÇIK UYARI YAPILDI
Emniyet Genel Müdürlüğü, banka hesabının kimlik gibi kişiye özel olduğunu ve hiçbir şekilde başkasına kullandırılmaması gerektiğini vurguluyor. IBAN paylaşımının basit bir iyilik olmadığına dikkat çeken emniyet kaynakları, kolay para kazanma vaadiyle gelen her teklifin ciddi bir suç riski taşıdığını hatırlatıyor.
