Filistin için şiirler

İnsanlık tarihinin en acı(masız) olaylarına sahne olmuş coğrafyalardan biridir Filistin. Kenan ülkesinde 20. yüzyılın ikinci çeyreğinde başlayan zulüm, hiç bitmedi. Dahası her yıl artarak, genişleyerek, farklı şekiller alarak devam etti. Bu kara günler, 7 Ekim 2023’te vuku bulan Aksa Tufanı’ndan sonraysa tam anlamıyla bir soykırıma dönüştü. Ancak Gazze’nin cesur ve yiğit halkı, onca zorluğa rağmen 470 gün boyunca dünyaya cesaret, kahramanlık, vatanseverlik ve insanlık dersi verdi.

Türk yazınının Filistin ve civarına ilgisi 1960’lı yıllardan itibaren başlar. Daha önce edebiyatımızda seyahatname, fetihname, methiye, mevlit, miraciye gibi türlerde Kudüs, Mescid-i Aksa gibi konulara yer verilse de bugünkü İsrail sorunu etrafında ortaya konan ürünlerin başlangıcı 1948’de İsrail devletinin kuruluşundan sonraya rastlar. Sezai Karakoç’un Diriliş dergisinin ilk sayısında yayımladığı “Ey Yahudi” başlıklı şiir bunun ilk örneği kabul edilir. Bu adımı Necip Fazıl Kısakürek, Mehmet Akif İnan, Cahit Zarifoğlu, Nuri Pakdil gibi isimlerin yazdığı metinler takip eder. Ortadoğu’da yaşanan hemen her hadise, şiirin konusu olur. Şairler ve edipler, yazdıklarıyla acıya, hüzne hem şahit hem tercüman hem de ortak olurlar. Gelinen noktada Filistin ve Kudüs muhtevalı hayli zengin bir külliyatın oluştuğu muhakkaktır. İşte ülkemizin farklı üniversitelerinde görev yapan Kamil Ali Gıynaş, Onur Aykaç ve Sıddık Yıldız’ın birlikte hazırladığı Tarih ve Şiirin İzdüşümünde Filistin (Kabalcı Yayınevi, Aralık 2024, 157 s.) isimli çalışma bize bu zengin birikimden tadımlık, aynı zamanda ibretlik bir kesit sunuyor.

2024 yılının son günlerinde çıkan kitap, “Filistin Tarihine Genel Bir Bakış”, “Seçili Şiirlere Dair Tematik Bir İnceleme” ve “Türk Şiirinde Filistin İmgesi” başlıklı bölümlerden oluşuyor. Tarih konulu bölümde yazar Sıddık Yıldız, Filistin’in tarihini, özellikle yakın ve haklı geçmişini özetliyor. İkinci bölümde ise Filistin, Kudüs, Gazze konularında yazılan onlarca şiir arasından seçilen 47 eserin tematik incelemesi yapılıyor. Son bölümde ise şiirler yer alıyor.

Şairler arasında Nuri Pakdil, Sezai Karakoç, Mehmet Akif İnan, Ali Bal, Ali Emre, Cahit Koytak, Cengizhan Orakçı, Hüseyin Akın, Kemal Sayar, Mehmet Aycı, Turan Koç gibi bilinen isimlerin yanı sıra Fatih Öztürk, Rumeysa Özmen ve Uğur Ataş gibi genç kalemler ve öğrenciler de bulunuyor.

Kitabı hazırlayanlar yapay zekâya da şiir yazdırmış. “İsrail-Filistin meselesini konu alan ölçülü ve kafiyeli bir şiir yazar mısın?” komutunu yönelttikleri yapay zekâ programları, üç şiirle bu mühim esere katkı vermiş. Bu şiirlerde Filistin halkı için gözyaşı döken, Siyonist İsrail güçlerinin soykırımını eleştiren, bir gün mutlaka özgür Filistin’e kavuşulacağına dair inancı diri tutan dizeler öne çıkıyor.

Kitabın arka kapağında yer alan şu satırlar, hem konuyu özetlemesi hem de tarihe not düşülmesi bakımından önemli: “ Filistinli binlerce kadın, çocuk, yaşlı İsrail bombardımanında can verirken sözde uygar dünyanın üç maymunu oynadığını görmemek ne mümkün! İşte tam bu noktada şunu düşünerek biraz olsun teselli buluyoruz: İyi ki şiir var! İyi ki kalbi ve vicdanı olan şairler var! Herkes sussa da şairler susmaz; gördüklerini, duyduklarını, hissettiklerini mısralarına taşırlar. Belki de tarih kitaplarının yazamadıklarını onlar yazarlar.”

Yazarların dediği gibi: İyi ki şiir var!

Hayat

2024’ten kalanlar

Hayat

Doğaya saklanmış bir hazine

Hayat

Efsunlu zamanlar uzun mektuplar