Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, konuk olduğu Anadolu Ajansı Editör Masası'nda gündeme ilişkin soruları yanıtladı... Bakan Bayraktar, Orta Doğu'daki jeopolitik krizin sürmesi halinde küresel ekonomiyi etkileyebilecek boyuta dönüşebileceğini bildirdi Orta Doğu'daki kriz nedeniyle Türkiye'nin enerji arz güvenliğinde bir sorun bulunmadığını açıkladı.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Bayraktar, Türkiye'nin Hürmüz Boğazı'ndaki enerji akışına bağımlılığının yüzde 10 ile yönetilebilir seviyede olduğunu bildirdi. Bayraktar, Türkiye'nin akaryakıtta talep kısıtlaması olmadığını ve arz sorunu bulunmadığını söyledi.
Orta Doğu'da yaşananlarla birlikte yaşanan krizi iyi anlamak lazım. Yaşadığımız gerilim, savaş küresel etkileri olan çok büyük bir kriz. Dünya birçok krizden geçti. Pandemi, Rusya-Ukrayna savaşı gibi olaylar yaşandı. Ama bu kriz bunlardan daha büyük ve uzun sürerse etkileri daha büyük olabilir. O potansiyeli içinde barındırıyor. Umarım kısa sürede sona erer ve etkileri az olur. Yıl sonuna kadar sürmesi bütün küresel ekonomiyi etkileyecek boyuta dönebilir. İşin merkezinde enerji var. Dünya ekonomisini küresel ölçekte etkileyebilir. Enerji arz güvenliği anlamında bir sorun görünmüyor. Çeşitlendirme politikalarımız bizi güvenli limanda tutuyor.
Petrol satan ülkeler pandemide bir talep eksikliği yaşamıştı. Şimdiki sorun talep tarafında bir sorun yok ama arz sorunu var. Petrolün veya enerjinin güzergahda bir sıkıntı yaşanıyor. Hürmüz Boğazı nedeniyle. Yüzde 20'lik bir petrol akışı sekteye uğradı. Bizim bu bölgeye bağlılığımız en düşük seviyede. Toplam tedariğimizin yüzde 10 bu bölgeden. Yani yönetilebilir seviyede.
Ürün tedarik edemediğinizde tüketimi azaltmanız lazım. Bunun ciddi bir finansal etki var. Bu nedenle eşel mobil uygulamasını devreye aldık. ÖTV şuanda sıfır olarak uygulanıyor. Devlet finansal tedbirini aldı.
Bu krizden sonra ne olacak sorusu aklıma geliyor. Yeni bir enerji mimarisi veya yeni bir sayfa açılacak. Bizim için fırsatlar ne olabilir diye düşünüyoruz. Irak Petrol Boru hattı burada önemli. Kerkük petrolünü Kırıkkale'ye götürecek bir hat. Türkiye olarak 50 yıldır faal tuttuğumuz bir hat. Kapasitesi günlük 1,5 milyon varil. Bir tahkim durumu var. Bu sorunu dostane çözmek gerekiyor. Herkesin kazanacağı bir yol bulmalıyız. Irak'ın 3,5 milyon varillik ihracatı var ve durmuş durumda. Hürmüz Boğazı nedeniyle. 1,5 milyon varillik ihracatı farkı bir rota ile gerçekleştirmek istiyoruz. Bunun Irak'a Türkiye'ye ve dünyaya faydası var. Bu kriz yeni projelerin hayata geçirilmesine olanak sağlayacağını düşünüyorum.
Ürün tedarik edemediğinizde tüketimi azaltmanız lazım. Bunun ciddi bir finansal etki var. Bu nedenle eşel mobil uygulamasını devreye aldık. ÖTV şuanda sıfır olarak uygulanıyor. Devlet finansal tedbirini aldı.
Bu krizden sonra ne olacak sorusu aklıma geliyor. Yeni bir enerji mimarisi veya yeni bir sayfa açılacak. Bizim için fırsatlar ne olabilir diye düşünüyoruz. Irak Petrol Boru hattı burada önemli. Kerkük petrolünü Kırıkkale'ye götürecek bir hat. Türkiye olarak 50 yıldır faal tuttuğumuz bir hat. Kapasitesi günlük 1,5 milyon varil. Bir tahkim durumu var. Bu sorunu dostane çözmek gerekiyor. Herkesin kazanacağı bir yol bulmalıyız. Irak'ın 3,5 milyon varillik ihracatı var ve durmuş durumda. Hürmüz Boğazı nedeniyle. 1,5 milyon varillik ihracatı farkı bir rota ile gerçekleştirmek istiyoruz. Bunun Irak'a Türkiye'ye ve dünyaya faydası var. Bu kriz yeni projelerin hayata geçirilmesine olanak sağlayacağını düşünüyorum.
Katar'daki LNG için farklı bir hat düşünülebilir. Bunu gündeme getiriyoruz. Hazar geçişli bir Türkmen gazı boru hattını gündeme getirdik. Türkmenistan İran'a veriyordu, biz de İran'dan alıyorduk. Bu boru hattı ciddi bir şekilde masada olmalı. Suriye'deki petrol sahalarının Türkiye'deki boru hatlarına bağlanması söz konusu. Bunu dile getirdik muhataplarımıza. Bu tezlerimizi yıllardır söylüyoruz. Karar alma süreçlerine bu kriz olumlu etkileyecektir umarım.
ELEKTRİK VE DOĞAL GAZA ZAM GELECEK Mİ?
Türkiye'de son 5-6 yıldır bir destek programımız var. Fiyat düzenlemelerinde de küresel gelişmelere bakıyoruz. Bizim elimizde olan bir şey değil. Gaz ve petrol piyasalarına bakıyoruz. Petrolün varil fiyatındaki 1 dolarlık artışın Türkiye'ye maliyeti 400 milyon dolar. Bir anda 60 dolarlardan 100 dolarlara geldi. Şuanda doğal gaz ve elektrikte 2026 için 305 milyar liralık bir destek hazırladık. Şuanda son gelişmelerle krizin yıl sonuna kadar sürmesi dahilinde bu rakam 925 milyar liraya çıkacak. Ek maliyet ortaya çıkacak. Bunun ne kadarı vatandaşa yansıtılacağı konuşuluyor. Biz desteklerimize devam edeceğiz. 620 milyarlık bir para bulmamız lazım. Bu veriler ışığında nisan ayında bir değerlendirme yapacağız.
Ortalama tüketimlerin yüzde 75'inden fazlasını tüketenleri destek gruplarından çıkarmayı düşünüyoruz. Bu abonelerimizin yüzde 15'ini etkileyecek bir durum. Nisan ayında buna başlayabiliriz. Kışı geçirmek istiyorduk. Nisanda tüketimler düşecek. Tüketim bazlı bir çalışma olacak. Tüketimi fazla ama gelir seviyesi düşük olanlar ise Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığımıza başvuru yapabilirler.
2020 yılında hayata geçti ama biz bunun imzalarını 2016 yılında attık. Bizim Rusya'dan gaz aldığımız iki hat var. TürkAkım ilk olarak 2016 yılında gündeme geldi. Rusya'dan gazı Karadeniz'in altından doğrudan almaya başladık. Herhangi bir ülkeye bağımlılığımızı ortadan kaldırdık.
Mevcut gazlaştırma tesislerimizin sayısını artırdık. LNG'de de Kuzey Amerika'daki ticaretin arttığını gördük ve geçtiğimiz sene yaptığımız anlaşlar oldu. Bizi bu konuda eleştirdiler ama ne kadar doğru bir adım attığımız ortaya çıktı. Doğal gaz tedariği için çeşitlendirmeler yaptık.
Bizim Kızılelmamız Türkiye'yi enerjide bağımsız kılmak. Bizim içeride ve dışarıda yapacağımız işler var. Yarın sabah Abdülhamit gemimizle yeni bir sondaja başlıyoruz. Nisan ayının 10'nunda çağrı bey Somali'de faaliyete geçecek.
