Balistik füze, roket motoruyla belirli bir yüksekliğe ulaştıktan sonra büyük ölçüde yerçekimi etkisiyle hedefe doğru eğrisel bir yörünge izleyen gelişmiş silah sistemleri arasında yer alır. Son dönemde ABD, İsrail ve İran arasında artan gerilimle birlikte balistik füzelerin stratejik önemi yeniden gündemin merkezine oturdu. Özellikle İran’ın sahip olduğu balistik füze kapasitesi, İsrail’in hava savunma sistemi olan Demir Kubbe’yi aşarken, Körfez Ülkelerdeki ABD üstleri de İran balistik füzeleriyle vuruldu. Yaşanan gelişmeler, kamuoyunda Türkiye’nin balistik füze kapasitesine yönelik merakı artırdı. Vatandaşlar, Türkiye’nin bu alanda hangi sistemlere sahip olduğunu ve mevcut balistik füzelerin menzil kapasitesinin ne seviyede bulunduğunu daha sık sorgulamaya başladı. İşte Türkiye’nin sahip olduğu balistik füzeleri, menzilleri ve teknik özellikleri.
Türkiye, balistik füze teknolojisinde adeta bir çığır açtı. Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’ne göre, Türkiye’nin son 5 yılda silah ihracatı yüzde 106 artarken, Türkiye’yi dünyanın 12. büyük silah ihracatçısı konumuna taşıdı. Türkiye, son yıllarda savunma sanayisinde attığı adımlarla balistik füze alanında da dikkat çeken bir kapasite oluşturmaya başladı. Özellikle ROKETSAN tarafından geliştirilen sistemler, hem kısa hem de orta menzil kategorilerinde Türkiye’ye caydırıcı bir güç kazandırıyor.
Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, teslimatı yapılan sistemlerin ROKETSAN'ın geniş ürün ailesini, yüksek üretim kabiliyetini ve stratejik katkısını net bir biçimde ortaya koyduğunu vurguladı. Türk Silahlı Kuvvetlerinin vurucu gücünü, hareket kabiliyetini ve caydırıcılığını daha da ileri taşıyan mühimmatlara ilişkin de konuşan Görgün, şunları kaydetti:
"Teslimatı gerçekleştirilen TAYFUN, SİPER, ATMACA, HİSAR-A, HİSAR-O, SUNGUR sistemlerimiz, KARA ATMACA, ÇAKIR ve SOM seyir füzelerimiz, MAM-L, MAM-C, MAM-T ailemiz, TEBER, OMTAS, L-OMTAS, CİRİT, LUMTAS, KARAOK, İHA-230 ve T107/122 Çok Namlulu Roketatar mühimmatlarımız ordumuzun gücüne güç katmaktadır. Özellikle Çelik Kubbe'nin vurucu gücünü oluşturan HİSAR ve SİPER sistemlerimiz, katmanlı hava savunma mimarimizin belkemiğini güçlendirmektedir. Görgün, Lalahan Füze Entegrasyon Tesisleri'yle ülkenin savunmasında kritik öneme sahip SİPER, HİSAR ve TAYFUN gibi sistemlerin seri üretim temposunun çok daha güçlü bir ivme kazanacağının altını çizdi.
TAYFUN balistik füzesi
TAYFUN balistik füzesi, Türkiye’nin şimdiye kadar envantere sunduğu bilinen en uzun menzilli balistik füze olarak öne çıkıyor.
İlk atışı Ağustos 2022’de gerçekleştirilen TAYFUN, 500+ kilometre menzile ve 1 metreden daha az sapma değerine sahip. TAYFUN, yalnızca 3 yıl içerisinde seri üretime geçti.
Mobil lançerlerden fırlatılabilen sistem, yüksek hassasiyetli güdüm yapısı sayesinde komuta kontrol merkezleri, askeri üsler ve kritik altyapılara karşı etkili bir vurucu güç oluşturuyor.
TAYFUN’un geliştirilmesiyle birlikte Türkiye, balistik füze teknolojilerinde önemli bir eşiği geride bırakarak stratejik caydırıcılığını üst seviyeye taşıdı.
TAYFUN BLOK-4 Özellikleri
İlk tanıtımı IDEF 2025 fuarında yapılan TAYFUN BLOK-4, TAYFUN füze ailesinin en gelişmiş ve en ağır versiyonu olarak dikkat çekiyor.
Hipersonik hız kabiliyeti sayesinde mevcut hava ve füze savunma sistemlerini aşmaya yönelik geliştirilen sistem, yüksek sürat ve manevra kabiliyetiyle öne çıkıyor.
7 tonun üzerindeki ağırlığı ve yüksek patlayıcılı parçacık etkili harp başlığı ile BLOK-4, stratejik hedeflere karşı çok daha yüksek tahrip gücü sunmayı hedefliyor.
Uzun menzil, yüksek hız ve gelişmiş harp başlığı kombinasyonu ile TAYFUN BLOK-4, Türkiye’nin stratejik vurucu gücünü bir üst seviyeye taşıyacak yeni nesil bir sistem olarak konumlanıyor.
SOM seyir füzesi
SOM muharebe sahası derinliklerinde yoğun bir şekilde korunan kara ve hareketli deniz hedeflerine karşı, hava savunma füze sistemlerinin menzili dışında, havadan karaya/satha kullanılan seyir füzesi olarak görev yapıyor.
Menzili 250 kilometre olan, çeşitli harp başlıkları ve donanımlardan konfigürasyonları bulunan SOM, insanlı ve insansız hava platformlarıyla kullanılabiliyor.
SOM, sabit kara hedefleri, su üstü hedefler, stratejik hedefler, sığınaklar, hava savunma bataryaları ve gemilere karşı etkinlik sağlıyor.
CENK balistik füzesi
Roketsan tarafından geliştirilen CENK Füzesi, Türkiye’nin ilk orta menzilli balistik füzesi (MRBM) olacak.
2000 kilometre menzilli füze, CENK adı verilen ve SR-1 sonda roketi teknolojisiyle bağlantılı balistik füze. 2021 yılında kurulan Türkiye Uzay Ajansı’nın “10 Yıllık Uzay Programı” çerçevesinde geliştirilen bu teknoloji, Türkiye’nin uzay ve savunma sanayiinde daha bağımsız bir konuma gelmesini hedefliyor.
CENK balistik füzesinin katı yakıtlı motor ve hassas güdüm sistemlerine sahip olduğu, kara konuşlu fırlatma araçlarıyla kullanılacağı ve bazı modellerinin denizaltılara entegre edilebileceği ifade ediliyor.
BORA Füzesi
BORA Füzesi, muharebe sahası içerisindeki stratejik hedefler üzerinde etkili ateş gücü oluşturmaktadır.
Füze, Roketsan üretimi BORA Silah Sistemi’ne ait 8x8 Taktik Tekerlekli Araç ve Roketsan Çok Namlulu Roket Atar Silah Sistemi üzerinden atılmaktadır. Kullanıcı ihtiyaçları doğrultusunda entegrasyon için uygun arayüze sahip diğer Taktik Tekerlekli Araç platformlarından da fırlatılabilmektedir.
BORA Füzesi Sistem Özellikleri
Kanıtlanmış Muharebe Yeteneği
7/24 Her Türlü Hava ve Arazi Şartında Kullanım
Kısa Atışa Hazırlık Süresi
Yüksek Vuruş Hassasiyeti
Düşük İstenmeyen Etki
Aldatma ve Karıştırmaya Karşı Çözümler
Uygun Hedefler
Yüksek Doğrulukta Tespit Edilmiş Hedefler
Topçu ve Hava Savunma Sistemleri
Radar Mevzileri
Toplanma Bölgeleri
Lojistik Tesisler
Komuta, Kontrol ve Haberleşme Sistemleri
Yüksek Öncelikli Diğer Hedefler.
BORA Füzesi Teknik Özellikler
Çap 610 mm
Ağırlık 2.500 kg
Menzil 80 - 280 km
Güdüm [1] KKS* Destekli ANS
[2] Sadece ANS**
Kontrol Hidrolik
Tahrik Sistemli
Aerodinamik Kontrol
Yakıt Tipi Kompozit Katı
Harp Başlığı Tipi Parçacık Etkili Tahrip
Harp Başlığı Ağırlığı 470 kg
Tapa Tipi Çarpma ve Yaklaşmalı
Vuruş Hassasiyeti [CEP] [1] ≤ 10 m KKS + Destekli ANS
[2] ≤ 100 m Sadece ANS
Türkiye'nin geliştirdiği başlıca füze sistemleri arasında:
TAYFUN - Balistik füzesi
BORA - Taktik balistik füzesi
ATMACA - Gemisavar füzesi
SOM - Seyir füzesi
HİSAR ve SİPER - Hava savunma füzeleri
gibi sistemler yer alıyor. Uzmanlara göre Türkiye'nin çeşitli tiplerde toplam füze ve roket envanteri birkaç bin adet seviyesine ulaşmış durumda.
Balistik ve Stratejik Füze Sistemleri
Bu füzeler kara kaynaklı, hedefe yüksek hızla ulaşan sistemlerdir:
BORA – Taktik balistik füze (~280 km menzil)
Tayfun – Kısa/orta menzilli balistik füze ailesi (bloklara göre 800 – 1500+ km)
Cenk – Orta menzilli balistik füze (MRBM), geliştirme/iletim aşamasında
J-600T Yıldırım – Eski nesil kısa menzilli balistik füze (150–900 km varyantları)
Hava‑Hava ve Hava‑Yer Füzeleri
Uçaklar ve insansız hava araçları ile kullanılan füzeler:
Gökdoğan – Görüş ötesi hava‑hava füze (BVR)
Bozdoğan – Radar güdümlü hava‑hava füzesi (Türk millî tasarım, Gökdoğan ile birlikte envanterde)
SOM / SOM‑J – Hava‑yüzey seyir füzesi (uçak veya SİHA'dan atılan)
Çakır – Kara/deniz/hava kaynaklı yeni nesil seyir füze ailesi.
Hava Savunma Füzeleri
Yerden havaya amaçlı sistemlerde kullanılan füzeler:
SİPER – Uzun menzil hava savunma sistemi füzesi (100 km ve üzeri)
HİSAR‑A / HİSAR‑O – Kısa ve orta menzilli hava savunma füzeleri
Sungur – MANPADS tipi omuzdan atılan hava savunma füzesi
Levent – Deniz platformları için kısa menzilli hava savunma füzesi
S‑400 (Rus menşeli) – Uzun menzilli hava savunma sistemi ve füzeleri (TSK'da hizmette)
ATMACA – Yüksek hassasiyetli anti‑gemi füze sistemi.
