ABD merkezli biyoteknoloji şirketi Moderna, Güney Amerika kaynaklı Andes hantavirüsüne karşı geliştirdiği mRNA tabanlı aşı çalışmasını yeniden gündeme taşıdı. Hollanda bandıralı MV Hondius gemisinde ortaya çıkan vakaların ardından dikkatler virüse çevrilirken, Dünya Sağlık Örgütü ise mevcut tablonun yeni bir pandemi riski oluşturmadığını açıkladı.
Moderna, yüksek ölüm oranlarıyla bilinen hantavirüse karşı yürüttüğü aşı programını kamuoyuna duyurdu. Şirketin, Güney Kore’deki Korea University College of Medicine Vaccine Innovation Center ile 2023 yılında başlattığı ortaklık, son haftalarda yaşanan MV Hondius vakaları sonrası yeniden uluslararası gündeme taşındı.
Açıklamanın ardından Moderna hisselerinde dikkat çekici bir yükseliş yaşandı. ABD basınında yer alan verilere göre şirket hisseleri haftanın ilk işlem gününde yaklaşık yüzde 6 değer kazandı. Şirket cephesi ise çalışmaların gemide yaşanan olaylardan bağımsız şekilde, uzun vadeli biyoteknoloji stratejisinin parçası olarak sürdürüldüğünü vurguladı.
DSÖ: Yeni bir pandemi işareti değil
World Health Organization, MV Hondius gemisindeki vakalarda “Andes hantavirüsü” tespit edildiğini açıkladı. Güney Amerika’da görülen bu varyant, insandan insana bulaşabildiği doğrulanan tek hantavirüs türü olarak öne çıkıyor.
DSÖ’nün değerlendirmesine göre ilk enfeksiyonun Arjantin ve Şili’deki çevresel temaslar sırasında ortaya çıktığı düşünülüyor. Kurum, gemide daha sonra sınırlı insan kaynaklı bulaş ihtimalinin değerlendirildiğini ancak mevcut verilerin Kovid-19 benzeri küresel bir yayılım riskine işaret etmediğini bildirdi.
Yetkililer, özellikle yakın temaslı yolcular için takip sürecinin devam ettiğini, olası yeni vakaların ise izolasyon ve temas takibiyle kontrol altına alınmasının hedeflendiğini aktardı.
Virüs nasıl bulaşıyor?
Hantavirüs genellikle kemirgenlerin idrarı, dışkısı veya salyasıyla kirlenmiş parçacıkların havaya karışıp solunmasıyla bulaşıyor. Bu nedenle özellikle fare popülasyonlarının yoğun olduğu bölgelerde risk artıyor. Ancak Güney Amerika’daki Andes virüsü diğer hantavirüs türlerinden farklı olarak yakın temas halinde insanlar arasında da bulaşabiliyor.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ-WHO) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, kruvaziyer yolcularında tespit edilen türün Andes virüsü olduğunu doğruladı. Bilim insanları, bazı yolcuların gemiye binmeden önce Arjantin’de enfekte olmuş olabileceğini düşünüyor. Virüs nadir görülse de bazı türlerinde ölüm oranı yüzde 50’ye kadar çıkabiliyor.
Hantavirüs için yaygın bir tedavi bulunmuyor
Hantavirüs, çoğunlukla kemirgenlerin dışkı, idrar ve salyasıyla kirlenen ortamlar üzerinden bulaşıyor. Hastalık; ateş, kas ağrısı, halsizlik ve sindirim sistemi şikayetleriyle başlayabiliyor. İleri vakalarda ise akciğer yetmezliği, böbrek hasarı ve iç kanama görülebiliyor.
Uzman kuruluşların verilerine göre dünya genelinde her yıl yaklaşık 50 bin ağır hantavirüs vakası kayıtlara geçiyor. Andes varyantında ölüm oranı bazı bölgelerde yüzde 40 seviyesine kadar çıkabiliyor.
Avrupa, ABD ve Latin Amerika’da onaylı bir hantavirüs aşısı bulunmuyor. Güney Kore’de kullanılan “Hantavax” isimli eski nesil aşının ise modern biyoteknoloji standartlarının gerisinde kaldığı değerlendiriliyor.
MV Hondius vakaları nasıl ortaya çıktı?
Hollanda bandıralı yolcu gemisi MV Hondius, 1 Nisan’da Arjantin’in Ushuaia Limanı’ndan hareket etti. Seyahat sırasında bir Hollandalı yolcunun hayatını kaybetmesi sonrası gemide hantavirüs şüphesi ortaya çıktı.
Daha sonraki günlerde farklı yolcularda da benzer semptomlar görülürken, Tenerife’ye tahliye edilen bazı yolcuların testleri pozitif çıktı. DSÖ verilerine göre gemi bağlantılı ölü sayısı üçe yükseldi.
Kuruluş, semptom gösteren kişilerin 42 gün boyunca sağlık durumlarını takip etmesi gerektiğini belirtirken; baş ağrısı, ateş, mide bulantısı ve solunum sıkıntısı yaşayanların sağlık kurumlarına başvurması çağrısında bulundu.
