EYT düzenlemesi dışında kalan milyonlarca çalışan için erken emeklilik yolları yeniden gündemde. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından alınan yeni kararla yıpranma payı kapsamı genişletildi. Ağır ve riskli işlerde çalışan bazı meslek gruplarında emeklilik yaşının 5 yıla kadar erkene çekilmesi mümkün olabilecek.
Türkiye’de EYT kapsamına giremeyen çalışanlar için erken emeklilik imkanları araştırılırken yeni bir gelişme yaşandı. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından alınan kararla Fiili Hizmet Süresi Zammı uygulamasının kapsamı genişletildi. Böylece ağır işlerde çalışan bazı sigortalılar için emeklilik yaşı avantajı gündeme geldi.
YIPRANMA PAYI NEDİR?
Yıpranma payı, çalışma koşulları riskli olarak kabul edilen meslek gruplarına tanınan bir hak. Yıpranma payı olarak isimlendirilen durum aslında resmi olarak Fiili Hizmet Süresi Zammı da biliniyor. SGK Kanunu Madde 40 ve Fiili Hizmet Süresi Zammı Yönetmeliği'ne uygun olarak hayata geçiriliyor.
Sistem 2026 yılına girilmesiyle beraber kapsam olarak genişletildi. Sağlık bilimlerine yönelik meslekler ve teknolojik risk içeren alanlar kapsama alındı. Sisteme dahil olan mesleklerde her 12 aylık fiili çalışma süresi bitiminde SGK prim kayıtlarına çalışma süresi 60,90 ya da 180 fazla kaydedilir. Böylelikle prim gün sayısı hızlı bir şekilde tamamlanarak emeklilik yaşı daha erken bir tarihe çekilir. Örnek vermek gerekirse "Fiili Hizmet Süresi Zammı" hakkı tanınan ve riskli meslek grubu olarak tanımlanan yeraltı maden işçileri için Yer altında geçirilen her 360 gün için, sigortalılık süresine 180 gün (6 ay) ilave edilir.
8 YILA KADAR ERKENE ÇEKİLEBİLİYOR
Bu kapsama girmeyen bir çalışan için normal şartlarda yıllık prim gün sayısı 360 gündür. Riskli meslek gruplarında çalışan kişiler için bu süre yükseltilerek yazılır. Birikimli olarak ilerleyen fiili hizmet süresi sayesinde emeklilik yaşı 5 yıla kadar erkene çekilebilir. Yaş, çok daha riskli mesleklerde 8 yıla kadar erkene çekilebiliyor.
RİSKLİ GRUPLARIN YIPRANMA PAYI SÜRELERİ
Yıpranma payından yararlanma hakkına sahip olan mesleklerin başında sağlık sektörü çalışanları geliyor. Bu kapsama giren çalışanlar 60 gün fiili hizmet zammı kazanıyor
Ağır sanayi çalışanları da riskli meslekler arasında. Özellikle asit ve cıva gibi uzun süre maruz kalındığında insan sağlığını olumsuz etkileyen maddelere temas edilen meslekler yıpranma payından yararlanıyor.
Sarı basın kartına sahip gazeteciler de yıpranma payı kapsamında değerlendiriliyor.
Maden işçileri için yılda 180 gün (6 ay) fiili hizmet süresi zammı uygulanıyor.
Ayrıca, askerler, polisler, MİT personeli ile cezaevi infaz ve koruma memurları yine yıpranma payı kapsamında yer alıyor. İtfaiye personeli de yüksek risk grubuna ait meslekler arasında yer alıyor.
HANGİ MESLEKLER KAPSAMA ALINDI?
SGK'nın yeni düzenlemesine göre, fiili hizmet kapsamına alınan meslekler şu şekilde:
Çimento fabrikası çalışanları
Alüminyum tesislerinde görev yapan işçiler
Dökümhane çalışanları
Cam sanayi çalışanları
