Yeni yıl zam oranlarının kesinleşmesiyle birlikte emekli, dul ve yetim aylıkları yeniden hesaplandı. Zamlı maaşlar hesaplara yatırılmaya başlanırken, kulislerde emekli maaş sisteminde kapsamlı bir revizyon hazırlığı olduğu konuşuluyor. Özellikle taban maaş uygulaması, zam hesaplama yöntemi ve aylık bağlama oranlarında değişiklik ihtimali dikkat çekiyor.
Milyonlarca emeklinin gelirini doğrudan etkileyen yeni yıl zamları yürürlüğe girdi. Ancak gündemde sadece artış oranları yok. Hükümetin, emekli maaş sistemini daha sürdürülebilir hale getirmek için yeni formüller üzerinde çalıştığı iddiaları öne çıkıyor. Zam hesaplamasından aylık bağlama sistemine kadar birçok başlık masada.
EMEKLİ MAAŞLARINA YILIN İLK ZAMMI YAPILDI
Yılın ilk maaş düzenlemesi kapsamında SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin aylıklarına yüzde 12,19 oranında artış yapıldı. Memur ve memur emeklilerinin maaş zammı ise yüzde 18,60 olarak belirlendi. Düzenleme sonrası en düşük memur emeklisi aylığı 27 bin 889 liraya yükselirken, en düşük SSK ve Bağ-Kur emekli maaşı 20 bin TL oldu. Kök aylığı düşük kalan yaklaşık 5 milyon emeklinin geliri, memur zammı oranına eşitlenerek artırıldı. Dul ve yetim aylıkları da hisse oranlarına göre 20 bin TL taban maaş üzerinden hesaplanmaya başlandı.
17 MİLYON KİŞİ YENİ DÜZENLEMELERİ TAKİP EDİYOR
SGK’dan maaş alan emekliler, dul ve yetimler dahil yaklaşık 17 milyon kişi, bayram ikramiyelerinde olası artışın yanı sıra yeni maaş sistemi çalışmalarını izliyor. Bu kapsamda oluşturulan komisyon teknik çalışmalarına başladı.
EMEKLİ MAAŞI HESAPLAMA SİSTEMİ NASIL İŞLİYOR?
Mevcut sistemde emekli aylıkları üç ayrı döneme göre hesaplanıyor: 1999 öncesi, 2000–2008 arası ve 2008 sonrası çalışma süreleri farklı kriterlerle değerlendiriliyor. Her dönem için farklı aylık bağlama oranları ve katsayılar uygulanıyor. Maaş hesaplamasında sigortalının ödediği prim tutarı ve prime esas kazançları temel alınırken; aylık bağlama oranı, güncelleme katsayısı, önceki yılın enflasyon oranı, büyümenin yüzde 30’u ve içinde bulunulan yılın enflasyon verileri de hesaplamaya dahil ediliyor.
YENİ SİSTEM ÇALIŞMALARINDA HANGİ BAŞLIKLAR VAR?
Hazırlıkları süren yeni modelde mevcut karma yapının sadeleştirilmesi hedefleniyor. Üç ayrı dönem üzerinden yapılan hesaplama yerine tek formüllü bir sistem üzerinde duruluyor. Bu modelde, yatırılan primler esas alınarak sabit bir aylık bağlama oranı uygulanması seçenekler arasında yer alıyor. Zam sisteminde ise tüm emekliler için ortak bir artış modeli oluşturulması ya da aylık enflasyona endeksli artış yapılması alternatifleri değerlendiriliyor.
GÜNCELLEME KATSAYISI VE TABAN MAAŞ MASADA
Güncelleme katsayısının her yıl değişen enflasyon ve büyüme verilerine bağlı olması nedeniyle oluşan farklılıkların giderilmesi için sabit bir model üzerinde çalışılıyor. 2019’dan bu yana uygulanan taban maaş sistemi de yeni düzenlemeler kapsamında ele alınıyor. Taban maaş uygulamasının düşük gelirli emekliler açısından koruyucu etkisi sürerken, kök maaşı taban seviyeye yakın olanlar için yeni kademeli artış formülleri gündemde bulunuyor.
SSK VE BAĞ-KUR ARASINDAKİ FARKLAR
2008 reformuyla sosyal güvenlik kurumları tek çatı altında birleşti. Ancak emeklilik şartları ve prim gün uygulamalarında farklılıklar devam ediyor. Yeni düzenleme başlıkları arasında SSK ve Bağ-Kur aylık bağlama sistemlerinin eşitlenmesi ve Bağ-Kur’da 9 bin gün olan prim şartının 7 bin 200 güne düşürülmesi de yer alıyor. Emekli maaş sisteminde yapılacak olası değişikliklerin, milyonlarca kişinin gelir yapısını doğrudan etkilemesi bekleniyor. Çalışmaların tamamlanmasının ardından düzenlemelerin Meclis gündemine gelmesi öngörülüyor.
