En düşük emekli maaşına ilişkin yeni sistemle ilgili dikkat çeken gelişmeler peş peşe gelmeye başladı. SSK ve Bağ-Kur emeklilerini doğrudan ilgilendiren düzenlemede detaylar netleşirken, kimlerin bu uygulamadan yararlanabileceği merak konusu oldu. Yeni modelin kapsamı ve ödeme kriterleri milyonlarca emekli tarafından yakından takip ediliyor.
Emeklilik sisteminde taban maaşa yönelik yeni bir dönem başlıyor. En düşük emekli aylığını ilgilendiren değişiklikle birlikte, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için farklı bir hesaplama ve destek modeli gündeme geldi. Düzenlemenin kimleri kapsayacağı ve başvuru gerekip gerekmediği soruları öne çıkıyor.
EMEKLİ MAAŞI HESAPLAMA SİSTEMİ NASIL İŞLİYOR?
Mevcut emeklilik sisteminde maaş hesaplamaları, sigorta başlangıç tarihine göre üç farklı döneme ayrılıyor. 1999 öncesi, 1999–2008 arası ve 2008 sonrası sigortalılar için aylık bağlama oranları farklı kurallara göre belirleniyor. Bu yapı, emekli aylıklarının hesaplanmasını zorlaştıran temel unsurlar arasında yer alıyor.
Hesaplamalara enflasyon oranları ve ekonomik büyüme verileri de dahil edildiğinde, sistem çok sayıda değişkenle çalışıyor. Bu durum, emekli maaşlarının nasıl belirlendiğinin anlaşılmasını güçleştiriyor.
GÜNCELLEME KATSAYISI MAAŞLARI NASIL ETKİLİYOR?
Emekli aylıklarında kullanılan güncelleme katsayısı, enflasyon ve büyüme oranlarına bağlı olarak her yıl değişiyor. Bu nedenle aynı prim gününe ve benzer kazançlara sahip kişiler arasında, yalnızca emeklilik yılı farkı nedeniyle maaş farklılıkları oluşabiliyor. Uzman değerlendirmelerine göre bu dalgalı yapı, emeklilik dönemine göre maaşların ciddi biçimde değişmesine neden oluyor. Güncelleme katsayısının daha öngörülebilir hale getirilmesi, sistemde istikrar açısından önemli görülüyor.
PRİM GÜN SAYISI MAAŞTA NE KADAR BELİRLEYİCİ?
Mevcut sistemde emekli maaşlarının belirlenmesinde esas unsur, yatırılan primin tutarı oluyor. Prim gün sayısı ise maaş üzerinde sınırlı etkiye sahip. Bu nedenle 5 bin günle emekli olanlarla 9–10 bin gün çalışanlar arasında, yalnızca gün sayısına bağlı belirgin bir maaş farkı oluşmuyor. Uzun süre çalışanların emeklilikte bu emeğin karşılığını daha net şekilde alabilmesi için prim gün sayısının maaş hesabında daha etkili olması gerektiği ifade ediliyor.
EN DÜŞÜK EMEKLİ MAAŞI UYGULAMASI NASIL ÇALIŞIYOR?
2019 yılında devreye alınan en düşük emekli maaşı uygulaması, düşük aylık alan emekliler için destek niteliği taşıyor. Kök maaşı belirlenen taban tutarın altında kalan emeklilere, aradaki fark Hazine tarafından tamamlanıyor. Ancak bu uygulama, farklı maaş düzeylerine sahip emekliler arasında ücret farklarının azalmasına da yol açabiliyor. Bu durum, sistemin denge ve adalet boyutunda yeni değerlendirmeleri gündeme getiriyor.
SSK VE BAĞ-KUR ARASINDAKİ FARKLAR SÜRÜYOR
2008 yılında tüm sigorta kolları Sosyal Güvenlik Kurumu çatısı altında toplanmış olsa da prim gün şartları ve emeklilik koşulları açısından SSK ve Bağ-Kur arasında farklılıklar devam ediyor. SSK’lılar daha düşük prim gün sayısıyla emekli olabilirken, Bağ-Kur’lular için daha uzun prim süresi gerekiyor. Bu farkın giderilmesine yönelik beklentiler uzun süredir gündemde bulunuyor.
ÇALIŞMALAR SÜRÜYOR, TAKVİM TEMMUZU İŞARET EDİYOR
Emeklilik sistemine ilişkin başlıkların değerlendirilmesi amacıyla yürütülen teknik çalışmalar devam ediyor. Maaş hesaplama yöntemi, prim günlerinin etkisi ve statüler arası farkların azaltılması gibi konuların önümüzdeki dönemde netleşmesi bekleniyor. Düzenlemelere ilişkin somut adımların yaz aylarında kamuoyuna açıklanması öngörülüyor
