Türkiye’de uzun süredir gündemde olan sosyal güvenlik reformu, milyonlarca çalışanın emeklilik planlarını doğrudan etkileyecek. Özellikle küçük esnaf ve çiftçilere yönelik yapılacak düzenleme kapsamında Bağ-Kur prim gün sayısının 9.000’den 7.200’e indirilmesi planlanıyor. Bu adım hayata geçirilirse, SSK’lılarla eşitlenme sağlanacak ve yaklaşık 5 yıl erken emeklilik yolu açılacak.
Emeklilikte kritik adımlar için düğmeye basıldı. Sosyal güvenlik reformu kapsamında gündeme gelen düzenleme, sadece mevcut sistemi değil, milyonlarca çalışanın geleceğini de yakından ilgilendiriyor. Özellikle Bağ-Kur’lular için prim gün sayısının 9.000’den 7.200’e çekilmesiyle erken emeklilik kapısı aralanacak. Peki, bu değişiklik kimleri kapsayacak, 2000–2008 arası sigorta girişi olanlar için yeni bir hak doğacak mı?
SSK, Bağ-Kur prim eşitliği düzenlemesi ile esnaf 1800 gün prim indirimi ile emekli olabilecek. Bu tarihi değişiklik hayata geçtiğinde, başta küçük esnaf ve çiftçiler olmak üzere yaklaşık 1 milyon Bağ-Kur'lu, tam 5 yıl daha erken emekli olma hakkına kavuşabilecek. Gözler Meclis'e çevrildi. 2008 yılında yapılan reform ile tüm kurumlar (SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı) Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) çatısı altında birleştirildi. Ancak bu üç kurum arasında henüz bir norm birliği sağlanamadı.
Özellikle prim şartı arasında önemli farklar var. Farkın giderilmesi için Bağ-Kur'da prim indirimi gündeme gelmişti.
PRİM ŞARTLARI NASIL BELİRLENİYOR?
SSK'da 1999 öncesi için prim şartı 5.000 ile 5.975 gün arasında değişirken bu tarihten sonra 7 bin güne 2008'den sonra ise kadın erkek tüm çalışanlarda 7.200 güne çıkıyor. Emekli Sandığı'nda ise kadınlar 7.200 gün (20 yıl) erkekler ise 9 bin gün (25 yıl) prim ödüyor. Bağ-Kur'lular için ise prim şartları 1999 öncesinde kadınlarda 7.200 gün erkeklerde 9 bin gün, sonrasında ise hem kadın hem erkeklerde 9 bin gün olarak uygulanıyor.
FARKLI KURUMLARDA ÇALIŞAN NE YAPACAK?
Üç kurumdan ayrı ayrı çalışması olanlar için hangi kurumdan emekli olacağı son 7 yıllık sigortalılık süresine bakılarak belirleniyor. Son 7 yıllık sigortalılık süresinde hangi kurum daha fazla ise yani 3.5 yıl (1.261 gün) nereden prim yatırılmış ise o kurumun şartlarında emeklilik işlemi yapılıyor. 1 Ekim 2008 sonrasında tüm çalışma hayatında fazla yatırılan primlere bakılıyor.
GÜNDEMDEKİ DEĞİŞİKLİK NASIL OLACAK?
İlk etapta 1 milyon küçük esnaf ve çiftçiyi ilgilendiren uygulamada Bağ-Kur'luların prim şartı 9 bin günden 7.200 güne inecek. Böylece 5 yıl erken emeklilik yolu açılacak.
İHYA İLE TAMAMLANABİLECEK Mİ?
Daha önce Bağ-Kur'lu olarak çalışmış ancak borcunu ödemediği için primleri dondurulmuş ve borcu silinmiş olanlar eğer eksik günleri varsa ihya yolu ile bu dondurulan primleri satın alabilecek.
KİMLER YARARLANACAK?
Düzenleme ilk etapta basit usulde vergilendirilen, bakkal, kasap, terzi, berber gibi 10 kişi ve altında işçi çalıştıran küçük esnafın yararlanacağı şeklinde açıklanmıştı. Bunlara çiftçi Bağ-Kur'u olanlar da katılacak. Ancak kapsam düzenleme hazırlandıktan sonra kesinleşecek.
YAŞ ŞARTI ORTADAN KALKACAK MI?
7.200 prim gününü tamamlayanlar sigortalılık başlangıç tarihine göre belirlenen yaşı sağlıyorsa emekli olabilecek. Ancak primi dolsa da yaşı beklemek gerekecek. 01.05.2008 sonrası sigortalılığı başlayanlar için ise yine 9 bin gün şartı ve kadınlarda 58 erkeklerde 60 yaş ile başlayan ve 65'e kadar kademeli olarak artan emeklilik yaşının tamamlanması gerekiyor.
ERKEN EMEKLİLİK OLACAK MI?
Yapılacak 1.800 günlük indirim ile Bağ-Kur'lular 7.200 gün ile emekli olabilecek. Tabii, yine kadınlarda 58 erkeklerde 60 olan yaş şartının da tamamlanması gerekecek. Dolayısıyla yaş şartını tamamlamış bir Bağ-Kur'lu 5 yıl daha beklemeden ve 5 yıl fazla prim ödemeden erken emekli olabilecek.
EYT'LİLER YARARLANABİLECEK Mİ?
Yasanın kapsamı henüz net değil. Ancak kapsam belli olduktan sonra hak sahibi Bağ-Kur'luların ilk sigortalı oldukları tarih 8 Eylül 1999 öncesinde ise, yani EYT'liler ise 9 bin günü beklemeden 7.200 günle emekli olacaklar. Böylece yaş şartı olmadan 5 yıl erken emekli olmuş olacaklar.
SON 7 YIL KURALI DEĞİŞİR Mİ?
Gelecek uygulama sadece belli bir kesimi ilgilendiren prim düşüşü olarak görülüyor. Bu yüzden farklı kurumlarda çalışması olanlar için geçerli son 7 yıldaki 3.5 yıl çalışılan kurum kuralında bir değişiklik olmayacak.
BAŞVURU GEREKECEK Mİ?
Söz konusu düzenleme hak sahipleri ile ilgili kapsamı ve tarifi de yapacak. Bunun için bir başvuruya ihtiyaç olmayacağı görülüyor. Prim gün sayıları otomatik olarak düşeceği için 7.200 güne ulaşan için şartlar tamamlanmış olacak. Ancak emekli olabilmek için yaş şartını da tamamladıktan sonra başvuru şartı bulunuyor.
