AK Parti Grup Başkanvekili Muhammed Emin Akbaşoğlu, 30 maddeden oluşan 12. Yargı Paketi’nin Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulduğunu açıkladı. Teklifte, duruşmalar arasındaki sürenin en fazla üç ayla sınırlandırılması ve avukatların ön inceleme duruşmalarına SEGBİS üzerinden sesli ve görüntülü olarak katılabilmesine imkân tanınması gibi önemli düzenlemeler yer alıyor. Yargı süreçlerinin daha hızlı ve etkin yürütülmesini amaçlayan paketin hangi maddeleri kapsadığı ve uygulamada ne gibi değişiklikler getireceği merak ediliyor. İşte 12. Yargı Paketi’nin içeriği ve öne çıkan düzenlemeleri.
AK Parti Grup Başkanvekili Muhammet Emin Akbaşoğlu detayları şöyle açıkladı; "Yargının verimli, hızlı ve etkin bir şekilde işlemesine dönük olarak hazırlanan bu kanun teklifi, yargılamaların makul sürede tamamlanmasını, adalet hizmetlerinin hızlandırılmasını, yargıya olan güven ve memnuniyetin en üst seviyeye çıkarılmasını hedefleyen kapsamlı bir çalışmanın ürünü olarak karşımızdadır. İsterseniz şimdi bütün bu düzenlemeleri içeren kanun teklifimizin maddelerini hep birlikte ele alalım.
12. Yargı Paketi düzenlemesinde neler var, kapsamı nedir?
Bu noktada özellikle yargının verimli, hızlı ve etkin bir şekilde işlemesine yönelik duruşma sürelerinin üç ayla sınırlandırılması, idari yargıda tek hâkimle verilen kararların daha geniş bir çerçevede değerlendirilerek yargı süreçlerinin hızlandırılması ve e-Duruşma imkânıyla SEGBİS üzerinden avukatların ön inceleme duruşmalarına ses ve görüntü nakli yoluyla katılabilmesi gibi hususlar teklifimizde yer almaktadır. Bunların daha detaylı açıklamalarını da inşallah sizlerle paylaşacağız. Kanun teklifimizle getirdiğimiz en önemli yeniliklerden biri, kamu kaynaklarının verimli kullanılması ve icra dairelerinin gereksiz yere meşgul edilmesinin önlenmesidir. Yargıtay, bölge adliye mahkemeleri ve ilk derece mahkemelerince idare aleyhine hükmedilen para alacakları, vekâlet ücretleri ve yargılama giderleri için doğrudan icra takibi yapılması dönemini sona erdiriyoruz. Vatandaşlarımızın alacaklarına daha zahmetsiz şekilde kavuşabilmeleri amacıyla icra takibi başlatılmadan önce idareye yazılı başvuru yapılmasını ve hesap numarasının bildirilmesini zorunlu hâle getiriyoruz. Böylece devletimizin üzerindeki gereksiz mali külfetler ortadan kaldırılırken vatandaşlarımızın alacaklarını çok daha hızlı tahsil edebilmelerine imkân sağlıyoruz. İdareye tanınan bir aylık süre içerisinde ödeme yapılmadığı takdirde cebri icra yoluna gidilebilmesi imkânı da devam edecek.
Ortaklığın giderilmesi ve mirasçılar arası öncelikli satış konusunda da önemli bir düzenlemeye milletvekili arkadaşlarımız imza atıyor. Mülkiyet hakkını ve ailevi bağları korumak amacıyla ortaklığın satış suretiyle giderilmesi davalarında uygulamada yaşanan suistimalleri ortadan kaldırıyoruz. Miras yoluyla intikal eden taşınmazların satışında birinci açık artırmanın yalnızca malik olan mirasçılar arasında yapılmasını hüküm altına alıyoruz. Böylece aile yadigârı malların, taşınmazın muhammen bedelinin yüzde yüzü üzerinden öncelikle mirasçılar arasında kalmasına imkân sağlamış oluyoruz.
Değerli basın mensupları, bürokrasiyi azaltmak ve dijitalleşmenin imkânlarından yargı alanında da en üst düzeyde yararlanmak amacıyla noterlik işlemlerinde önemli bir kolaylık sağlıyoruz. Noterlik evrak ve defterlerinin asıllarının mahkeme veya başsavcılıklar tarafından talep edilmesi hâlinde, noterlerin aslına uygun örneğini kendi nezdinde saklayarak aslını ilgili mercilere göndermesine imkân tanıyoruz. Onaylı örnek talep edildiğinde ise evrakın elektronik ortamda taranarak güvenli elektronik imza ile saniyeler içerisinde ilgili mercilere ulaştırılmasını düzenliyoruz. Bu işlemlerden herhangi bir vergi, harç veya değerli kâğıt ücreti alınmayacak. Böylece taraflar mali yükten kurtulurken işlemler hızlanacak ve yargının daha kısa sürede sonuçlanmasına katkı sağlanacak.
Aynı zamanda idari yargıda yargılamaların gecikmemesi ve mahkemelerin iş yükünün hafifletilmesi amacıyla önemli bir adım atıyoruz. İdare mahkemelerinde tek hâkim tarafından çözümlenecek davaların kapsamını genişletiyoruz. 2026 yılı için konusu 486 bin Türk lirasını geçmeyen iptal ve tam yargı davaları ile öğrenciler ve kamu görevlilerine ilişkin belirli uyuşmazlıklar artık tek hâkim tarafından süratle karara bağlanacaktır.
Bir başka düzenlemeyle hak arama hürriyetini güçlendirmek amacıyla idari yargıda önemli bir değişikliğe gidiyoruz. Dosyaların usulden kaynaklanan nedenlerle mahkemeler arasında gidip gelmesi sonucu davaların uzaması sorununu çözmek için yeni bir düzenleme getiriyoruz. Bölge idare mahkemelerine, ilk derece mahkemelerinin kararlarının sonucu hukuka uygun ise yalnızca gerekçe hatası nedeniyle kararı kaldırmak yerine gerekçeyi düzelterek uyuşmazlığı hızlı şekilde sonuçlandırma imkânı tanıyoruz. Ayrıca bölge idare mahkemelerinin ilk kez esastan verdiği kararlara karşı Danıştay’da temyiz yolunu açık ve net şekilde yeniden düzenleyerek vatandaşlarımızın hak arama güvencesini korumaya devam ediyoruz.
Değerli arkadaşlar, Adli Tıp Kurumuna ilişkin de bir düzenlememiz bulunuyor. Bu düzenlemeyle kurumun bilimsel ve idari kapasitesini belirlilik ilkesi doğrultusunda güçlendiriyoruz. İhtisas kurulu başkan ve üyeliklerine atanabilmek için tıp veya diş hekimliğinde uzmanlık ya da alanında doktora derecesi şartını kanunla açık bir şekilde düzenliyoruz. Ayrıca grup başkanlıkları ve ihtisas kurulu başkanlıkları için görev sürelerinin dört yıl ile sınırlandırıldığını da hüküm altına alıyoruz. Gerçekten önemli bir ilkeyi de bu konuda kanuni düzenleme ile hayata geçiriyoruz. Hâkimlik ve savcılık mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulmasını açıkça disiplin yaptırımına bağlıyoruz. Hukuki nitelendirme yetkisi münhasıran hâkim ve savcılara ait olduğu için bilirkişilik müessesesinin sadece teknik ve özel uzmanlık gerektiren alanlarla sınırlı kalması gerektiğini hüküm altına alıyoruz. Böylece hâkim ve savcılarımız tarafından hukuk bilgisiyle hızlı bir şekilde sonuçlandırılması gereken davaların bilirkişiye gönderilmek suretiyle uzamasının önüne geçiyoruz. İlgili düzenlemelerle hâkim ve savcılarımızın bu konudaki hassasiyetini de yasal bir esasa bağlıyoruz.
Değerli arkadaşlar, özellikle kısıtlılarla ilgili önemli bir düzenlemeyi de bu teklifimizle Yüce Meclis’in takdirine sunacağız. Vesayet altındaki kısıtlı vatandaşlarımıza ait taşınır ve taşınmaz malların tam bir rekabet ortamında ve en yüksek değerden satılabilmesi için UYAP Entegre Elektronik Satış Portalı üzerinden satış yapılabilmesine imkân getiriyoruz. Böylece vesayet altında bulunan vatandaşlarımızın menkul ve gayrimenkul mallarının ülke genelinde en yüksek değerden satılması mümkün olacak. Bu sayede kısıtlı vatandaşlarımızın hak ve hukukunu en üst düzeyde koruma altına almış olacağız.
Bir başka düzenlememiz ise dijital ve moleküler genetik incelemeler ile bunların saklanma ve imha süreçlerine ilişkindir. Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda temel hak ve özgürlükleri, kişisel verilerin korunmasını esas alan adımlar atıyoruz. Ceza muhakemesinde moleküler genetik inceleme sonuçlarının ve bilgisayarlarda yapılan arama ve el koyma işlemleri sonucunda elde edilen dijital verilerin saklanması, imhası ve sınırlandırılmasına ilişkin usulleri belirlilik ilkesi doğrultusunda yasal güvenceye kavuşturuyoruz.
Değerli basın mensupları, değerli vatandaşlarımız. Hukuk yargılamasında hak arama hürriyetini güçlendiren bir diğer önemli düzenleme ise Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı çerçevesinde yaptığımız değişikliktir. İstinaf mahkemelerince ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulması hâlinde, bu kararın parasal sınırın üzerinde olması şartıyla temyiz yolunu açık hâle getiriyoruz. Böylelikle vatandaşlarımızın üst mahkeme tarafından ilk kez tesis edilen hükmün denetlenmesini talep etme hakkını güvence altına alıyor, yargısal denetim mekanizmasını daha hakkaniyetli ve öngörülebilir bir seviyeye taşıyoruz.
DURUŞMA SÜRELERİ ÜÇ AYLA SINIRLANDIRILIYOR
Ayrıca yargılama süreçlerinin gereğinden fazla uzamasını engellemek ve usul ekonomisini en üst düzeyde gözetmek amacıyla Yargıtay’ın bozma yetkisine ilişkin de yeni bir düzenleme getiriyoruz. Buna göre ilk derece mahkemelerinin verdiği kararlar yalnızca görevsizlik veya yetkisizlik gerekçesiyle Yargıtay tarafından bozulamayacak. İstinaf aşamasında zaten titizlikle denetlenen bu usuli hususların temyiz aşamasında davanın esasına girilmesini geciktirmesinin ve dosyaların mahkemeler arasında gidip gelerek sürüncemede kalmasının önüne geçiyoruz. Bu sayede davaların makul sürede sonuçlanmasını sağlayarak adaletin gecikmeksizin tecelli etmesi idealimize bir adım daha yaklaşıyoruz.
Bir diğer önemli düzenleme ise uygulamada uzun süredir tartışmalara neden olan belirsiz alacak davasına ilişkindir. Bu uygulamayı yürürlükten kaldırıyoruz. Bunun yerine kısmi dava açan vatandaşlarımıza, ıslah hakkını kullanmaksızın ve iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın, tahkikatın sonuna kadar alacağın kalan kısmını talep etme hakkı getiriyoruz. Ayrıca artırılan bu kısım yönünden zamanaşımının da davanın açıldığı tarihten itibaren kesilmiş sayılacağını hüküm altına alıyoruz.
Değerli arkadaşlar, sözlerimin başında da ifade ettiğim gibi özellikle yazılı yargılama usulüne tabi davalarda duruşmalar arasındaki sürenin kural olarak üç aydan fazla olamayacağını düzenliyoruz. Ses ve görüntü nakli yoluyla duruşmalara katılımın kapsamını genişletiyor, ön inceleme duruşmalarının da ses ve görüntü aktarımı suretiyle gerçekleştirilebilmesini teklif ediyoruz. Birleştirme kararlarına karşı ise esas hüküm beklenmeksizin müstakilen istinaf yoluna başvurulabilmesinin önünü açarak usul ekonomisini güçlendiriyoruz.
Evet, 29 madde ve bir geçici madde olmak üzere toplam 30 maddeden oluşan bu kanun teklifimiz hakkında kısa bir bilgilendirmede bulundum. Takdir edersiniz ki teklif çok sayıda başlık ve düzenleme içermektedir. Kanun teklifimizin başlığında da ifade edildiği üzere, yargının etkin ve verimli işlemesine yönelik bazı kanunlarda değişiklik yapılmasını öngören bu düzenlemeler, belirli başlıklar altında toplanarak yargının daha etkin, verimli ve hızlı işlemesine katkı sağlamayı amaçlayan kapsamlı bir paket niteliği taşımaktadır."
