Milyonlarca vatandaşın uykularını kaçıran vergi ve ceza borçlarında beklenen o büyük müjde geldi. 72 aya varan esnek vadelerle dev bir yapılandırma kapısı aralandı. 10 milyon liraya kadar olan borçlarda teminat kabusunu ortadan kaldıran, borç yükü altındaki mirasçılara dahi can simidi uzatan ve daha önceki yapılandırma fırsatlarını kaçıranlara sürpriz bir "ikinci şans" sunan bu yeni dönemin şifreleri Resmi Gazete'de çözüldü. Peki, hangi borçlar kapsam dahilinde? Borç yapılandırma başvuruları ne zaman ve nasıl yapılacak? İşte detaylar.
Vergi ve trafik cezası başta olmak üzere kamuya borcu olan milyonlarca vatandaşa rahat nefes aldıracak dev yapılandırma süreci resmen başladı. Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından titizlikle hazırlanan Tahsilat Genel Tebliği, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Borçlarını taksitlendirerek ekonomik yükünü hafifletmek isteyen mükellefler için Dijital Vergi Dairesi üzerinden başvuru ekranları da kullanıma açıldı. Yeni düzenleme kapsamında taksitlendirme süresi 72 aya kadar uzatılabilirken, 10 milyon TL'ye kadar olan borçlar için hiçbir teminat şartı aranmayacak. Üstelik daha önce borcunu yapılandıranlara yeniden başvuru imkanı tanınırken, kapsama mirasçılar da dahil edildi.
Hangi borçlar kapsamda?
Düzenlemenin detaylarına göre, 5 Haziran 2026 tarihi itibarıyla vadesi geldiği halde 16 Haziran 2026 tarihine kadar ödenmemiş olan ve Hazine ve Maliye Bakanlığı'na bağlı vergi dairelerince tahsilatı gerçekleştirilen tüm kamu alacakları yapılandırma kapsamında değerlendiriliyor. Bu doğrultuda gelir vergisi, kurumlar vergisi, Katma Değer Vergisi (KDV), Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV), çeşitli harçlar, trafik idari para cezaları, ecrimisil bedelleri ve öğrenim kredisi borcu olan vatandaşlar bu tarihi fırsattan yararlanabilecek. Motorlu taşıtlar vergisi borcu olan mükelleflerin, her bir araç için hesaplanan toplam borç tutarı üzerinden başvuru yapması gerekiyor. Karayolları Trafik Kanunu uyarınca kesilen idari para cezalarının yanı sıra, mülga 5539 sayılı ve 6001 sayılı kanunlar kapsamında tahsil edilmesi gereken geçiş ücreti ve idari para cezaları ile bunlara bağlı fer'i alacaklar da tecil edilebilecek.
Hangi borçlar kapsama girmiyor?
Yasal düzenleme kapsamında bazı borç türleri ise tecil ve taksitlendirme işlemlerinin dışında tutuldu. Özel tüketim vergisi (ÖTV), 2026 yılı gelir veya kurumlar vergisine mahsup edilecek olan geçici vergi, bu vergilere bağlı olarak kesilen vergi ziyaı cezaları, gecikme faizleri ve gecikme zamları yapılandırma kapsamına girmiyor. Ayrıca söz konusu vergilerin beyannamelerine ait damga vergileri ile bunlara uygulanan gecikme zamları da bu avantajlı paketten faydalanamayacak.
Başvurular hangi sürede ve nereye yapılacak?
Borçluların bu büyük tecil ve taksitlendirme imkanından faydalanabilmeleri için durumlarına uygun dilekçelerle en geç 31 Ağustos 2026 tarihine kadar başvurularını tamamlamaları büyük önem arz ediyor. Yapılandırılan borçlara ait ilk taksit ödemeleri ise eylül ayı içinde başlayacak ve belirlenen plan dahilinde eşit taksitler halinde tahsil edilecek. Vatandaşlar başvurularını Gelir İdaresi Başkanlığı'nın resmi internet adresi (gib.gov.tr) veya e-Devlet (turkiye.gov.tr) platformu üzerinden dijital olarak dakikalar içinde gerçekleştirebilecek. Dijital kanalları tercih etmeyenler ise borçlu olunduğu vergi dairesine doğrudan ya da posta yoluyla müracaat edebileceği gibi, diğer vergi daireleri aracılığıyla da yazılı başvuruda bulunabilecek. Birden fazla vergi dairesine borcu bulunan mükelleflerin her bir vergi dairesi için ayrı ayrı başvuru yapması zorunluluk taşırken, vergi dairesine olan borçların sadece bir kısmı için tecil istenemeyecek; tebliğ kapsamındaki tüm borçlar için toplu talepte bulunulması gerekecek.
Borçlar kaç taksitte ödenecek ve taksitler nasıl hesaplanacak?
Tecil edilen borçlara uygulanacak taksit sayıları; mükelleflerin çok zor durum hali, alacağın türü ve borçlunun hukuki statüsü gibi kritik kriterler dikkate alınarak belirlendi. Yapılan mali analizlerde likidite oranının 1'den büyük olması durumunda borçlar tecil edilmeyecek. Likidite oranının 1 veya 1'den küçük, ancak 0.50'den büyük olması halinde 18 aya kadar vadelendirme yapılabilecek. Mali durumu daha kritik olan ve likidite oranı 0.50 veya altında kalan borçlular için ise bu süre 36 aya kadar çıkabilecek. Bu özel durumların dışında kalan tüm borçluların ödemeleri ise 48 eşit taksitte tahsil edilecek. Özel bir parantez açılan KDV ve BSMV borçları ile bunlara ilişkin vergi ziyaı cezası, gecikme faizi, gecikme zammı ve beyanname damga vergileri en fazla 12 eşit taksitte ödenebilecek.
İl özel idareleri, belediyeler, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları (YİKOB) ile bunlara bağlı kuruluşların ve sermayesinin yarısından fazlası bu kurumlara ait olan şirketlerin kapsam dahilindeki tüm borçları ise 72 eşit taksite kadar bölünebilecek. Taksit tutarları, toplam borcun taksit sayısına bölünmesiyle hesaplanacak ve kuruş formundaki lira kesirleri ilk taksite eklenecek. Ödeme planlarında yüzde 29 olarak uygulanan tecil faizi, ayın son günü esas alınarak gösterilecek. Borcunu vadesinden önce kapatmak isteyen mükellefler için ise tecil faizi, gerçek ödeme tarihi baz alınarak avantajlı şekilde yeniden hesaplanacak.
Tecil edilen borçlar için teminat şartı var mı?
Mükelleflerin finansal hareket kabiliyetini kısıtlamamak adına teminat şartlarında da büyük bir esneklik sağlandı. Toplam tutarı 10 milyon TL ve altında olan kamu alacaklarının yapılandırılmasında mükelleflerden hiçbir şekilde teminat talep edilmeyecek. Borç tutarının 10 milyon TL sınırını aşması durumunda ise sadece bu sınırı aşan kısmın yarısı değerinde bir teminat gösterilmesi yeterli olacak. Daha önce borcunu tecil ettirmiş olan ya da 16 Haziran 2026 tarihi itibarıyla başvurusu henüz değerlendirme aşamasında bulunan mükellefler de bu yeni avantajlardan yararlanabilecek. Düzenli ödeme yapan borçlular, isterlerse 31 Ağustos'a kadar başvurarak kalan taksitlerinin yeni kurallar çerçevesinde yeniden tecil edilmesini talep edebilecekler.
Kimler bu düzenlemeden yararlanamıyor veya yararlanabiliyor?
Yapılandırma hakları sadece asıl borçlu olan mükelleflerle sınırlı tutulmadı. Mirasçılar, kefiller, şirket ortakları ve kanuni temsilciler gibi amme borcunun ödenmesinden hukuken sorumlu olan tüm kişiler, kendi sorumlu oldukları pay ve tutarlar ölçüsünde tebliğ hükümlerinden eksiksiz faydalanabilecek. Aynı şekilde, adi ve kollektif şirketlerin ortakları da şirket borçlarının tamamından müteselsilen sorumlu olmaları nedeniyle, bu borçlar için tebliğ kapsamında başvuru yaparak yapılandırma imkanına kavuşabilecekler.
Taksitler süresinde ödenmezse ne olur ve borç durum belgesi nasıl alınır?
Yapılandırma planının bozulmaması için taksitlerin zamanında ödenmesi büyük önem arz ediyor. Taksitlerin süresinde ödenmemesi veya eksik yatırılması tecil şartlarının ihlali anlamına gelecek. Ancak mükelleflere tanınan tolerans kapsamında, bir takvim yılı içinde en fazla iki taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi yapılandırmayı sonlandıran bir ihlal sebebi sayılmayacak.
Diğer yandan, borçlarını taksitlendiren mükelleflerin ticari faaliyetlerinde ihtiyaç duydukları ve borç durumunu gösteren "borcu yoktur" belgesini alabilmeleri de kolaylaştırıldı. Tecil edilen borç tutarının (tecil faizi hariç tutularak) en az yüzde 10'unun ödenmiş olması durumunda, bu borçlar düzenlenecek olan borç durum belgesinde bir engel olarak yer almayacak.
