Brezilya, Çin merkezli elektrikli araç üreticisi BYD hakkında dikkat çeken bir karara imza attı. Şirket, çalışanlarını kölelik benzeri koşullarda çalıştırdığı gerekçesiyle kara listeye dahil edildi. Söz konusu kararın, 2024 yılında gündeme gelen ve Çinli işçilerin insan ticaretiyle bağlantılı şekilde istismar edildiğine yönelik iddialar üzerine alındığı bildirildi.
Geçen yıl ortaya çıkan bilgiler, olayın boyutunu daha da ağırlaştırdı. Bazı işçilerin silah zoruyla alıkonulduğuna yönelik iddialar ise kamuoyunda geniş yankı uyandırdı ve büyük tepkiye neden oldu.
Kara listenin etkisi ne olacak?
Brezilya Çalışma Bakanlığı tarafından yayımlanan listenin özellikle BYD açısından sembolik olmanın ötesinde anlam taşıdığı değerlendiriliyor. Brezilya’nın, şirketin Çin dışındaki en büyük pazarlarından biri olması nedeniyle, söz konusu kararın BYD’nin ülkedeki itibarı üzerinde ciddi baskı oluşturmasının beklendiği ifade ediliyor.
Kara listeye alınan şirketlerin, bazı kamu ve özel banka kredilerine erişiminin kısıtlandığı bildirildi. Bu durumun yalnızca itibar kaybıyla sınırlı kalmayacağı, aynı zamanda finansmana erişim açısından da yeni engeller yaratabileceği değerlendiriliyor. Öte yandan söz konusu kararın, BYD’nin ülkedeki mevcut otomobil fabrikasının faaliyetlerini doğrudan durdurmadığı ifade ediliyor.
Skandalın merkezinde 163 işçi var
Olayın merkezinde, BYD’nin Brezilya’daki fabrika inşaatında çalıştırılan 163 Çinli işçinin bulunduğu bildirildi. Söz konusu işçilerin doğrudan BYD tarafından değil, Jinjiang Group aracılığıyla istihdam edildiği ifade edildi. Taşeron firmanın ise iddiaları reddettiği aktarıldı.
BYD’nin daha önce yaptığı açıklamada, ihlallerden ancak Kasım ayı sonunda Brezilya basınında yer alan haberlerin ardından haberdar olduğunu savunduğu hatırlatıldı. Ancak Brezilyalı yetkililerin bu savunmaya temkinli yaklaştığı belirtildi.
Yetkililer, taşeron firma kullanılmış olsa dahi nihai sorumluluğun BYD’ye ait olduğunu vurgularken, şirketin işçilerin çalışma koşullarını denetlemekle yükümlü olduğuna dikkat çekti.
Çinli işçilere zorunlu pasaport ve depozito
Belgelerde, Çinli işçilerin işe başlarken pasaportlarını işverene teslim etmek zorunda bırakıldığına dair bulgulara yer verildi. Maaşların büyük bölümünün doğrudan Çin’e gönderildiği, ayrıca işçilerden yaklaşık 900 dolar tutarında depozito alındığı belirtildi.
Söz konusu depozitonun ise ancak altı aylık çalışma süresinin tamamlanmasının ardından iade edildiği ifade edildi. Bu uygulamaların, işçilerin işverene bağımlı hale getirildiği yönündeki iddiaları güçlendirdiği değerlendiriliyor.
“İnsanlık dışı” yaşam koşulları iddiası
Brezilya’lı iş müfettişlerinin yaptığı denetimlerde, çalışanların barınma koşullarının son derece yetersiz olduğu belirlendi. Denetim raporlarına göre 31 işçi tek bir evde kalıyor ve yalnızca bir banyoyu paylaşıyordu; bazı alanlarda yatak bulunmuyor, yiyecekler ise kişisel eşyalarla birlikte doğrudan zeminde tutuluyordu.
Yetkililer, söz konusu koşulları “insanlık dışı” olarak nitelendirirken, durumun ciddiyetine dikkat çekti.
Fabrika açıldı üretim sürdü
Uluslararası kamuoyunda büyük yankı uyandıran olay, Çin’de de tepkiyle karşılanmıştı. Skandal, BYD’nin Brezilya’daki fabrika inşaatında aylar süren gecikmelere yol açtı, ancak şirket operasyonlarını tamamen durdurmadı.
Krizin ardından BYD, toparlanma mesajı vermeye çalıştı ve Luiz Inacio Lula da Silva’nın katılımıyla Ekim ayında fabrikanın açılışı gerçekleştirildi. 1 milyar dolara kurulan tesiste açılıştan bu yana 25 binden fazla araç üretilmiş olması, şirketin sahadaki faaliyetlerini sürdürdüğünü ortaya koyuyor.
