Petrol piyasası, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla oluşan arz şokunu fiyatlamaya başladı. Brent petrolün varili haftaya yüzde 7 artışla 77,96 dolardan başladı. Petrol fiyatlarını frenlemek için OPEC üyesi ülkeler nisanda üretimi artırma kararı alsa da, boğaz trafiğinde yüzde 85'i bulan aksamanın fiyatları artırmaya devam edeceği tahmin ediliyor.
Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla birlikte küresel petrol piyasası olası arz şokunu fiyatlamaya başladı. Geçtiğimiz hafta cuma gününü 73,01 dolardan tamamlayan Brent petrolün varili haftaya yüzde 6,8’lik yükselişle 77,96 dolardan başladı. Yaşanan bu sert yükselişin önümüzdeki günlerde de devam etmesi bekleniyor.
Hürmüz Boğazı, küresel petrol sevkiyatında kritik bir geçiş noktası olarak, günlük ortalama 20 milyon varil petrol ve petrol ürününün taşındığı bir rota. Bu miktar, dünya petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20’sine ve deniz yoluyla taşınan petrol ticaretinin de yüzde 25’ine denk geliyor. Körfez üreticilerinden çıkan ham petrolün büyük bölümü bu dar su yolundan geçerek Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden Asya ve Avrupa pazarlarına ulaşıyor. Boğazın kapanmasıyla birlikte tanker trafiği durdu. Sigorta şirketleri sevkiyatları askıya alırken, birçok armatör gemilerini bölge dışında bekletme kararı aldı. Alternatif rota ve boru hattı kapasiteleri, mevcut ihracat hacmini telafi etmekte yetersiz kalıyor.
5 ÜLKE İHRACATININ CAN DAMARI
İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasından en çok etkilenen ülkeler arasında bölgedeki enerji ihracatçısı Körfez ülkeleri geliyor. Suudi Arabistan, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve Katar petrol ve LNG gibi enerji kaynaklarını bu boğaz üzerinden taşıyor. Birleşik Arap Emirlikleri’nin Fuceyre üzerinden sınırlı bir bypass kapasitesi bulunsa da toplam ihracatın tamamını karşılamıyor.
ASYA ÜLKELERİNİ VURUR
Hürmüz’e bağımlı tedarikten en fazla etkilenecek alıcılar Asya ekonomileri. Çin ve Hindistan, Körfez petrolünün en büyük müşterileri konumunda bulunuyor. Japonya ve Güney Kore de enerji arzlarının büyük kısmını Suudi Arabistan, Irak ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden sağlıyor. Avrupa ise Rusya’ya uygulanan yaptırımlar sonrası Orta Doğu petrolüne yönelmişti. Bu nedenle alternatif arz kaynakları daralırken Avrupa rafinerileri de fiyat baskısıyla karşı karşıya kalabilir. Küresel ölçekte petrol ve ürün fiyatlarındaki artışın, akaryakıt fiyatları üzerinden enflasyonist etki yaratması bekleniyor.
OPEC ARTIŞI YETERSİZ KALABİLİR
OPEC ve bazı üretici ülkelerin nisanda günlük 206 bin varillik üretim artışı kararı almış olması, mevcut tablo karşısında sınırlı bir tampon işlevi görüyor. Hürmüz üzerinden taşınan günlük 20 milyon varillik hacimle kıyaslandığında bu artışın arz açığını kapatmaya yetmeyeceği belirtiliyor. Piyasalarda gözler şimdi alternatif tedarik kanallarına ve stratejik petrol rezervlerinin kullanılıp kullanılmayacağına çevrildi.
GEÇİŞLER %86 AZALDI
Gerçek zamanlı veri analitik şirketi Kpler'in analizine göre, 27 Şubat'ta Hürmüz Boğazı'ndan 21 milyon varil ham petrol ve petrol ürünleri taşıyan 15 tanker geçti. Ancak bölgede gerilimin artmasıyla 1 Mart'ta Hürmüz Boğazı'ndan sadece 3 tanker geçiş yaptı. Bu tankerlerde 2,8 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü taşındı. Böylece, Boğaz'dan petrol ihracatı 1 Mart'ta günlük ortalamaya göre yüzde 86 ile keskin şekilde düşüş gösterdi.
700 tanker geçmeyi bekliyor
- Dün itibarıyla ise İranlı olmayan 706 tanker, Hürmüz Boğazı'nın iki yakasına yığılmış durumda. Toplam 334 ham petrol tankeri, 109 kirli petrol ürünü ve 263 temiz petrol ürünü taşıyan tankerler Orta Doğu Körfezi (Boğaz'ın batısı), Umman Körfezi (Boğaz'ın doğusu) ve Arap Denizi'nde farklı noktalarda beklemede. Bazı konteyner gemilerinin Hürmüz Boğazı'ndan kaçınmak için U dönüşü yaptığı görülürken, bölgede artan güvenlik riskleri nedeniyle dünyanın önde gelen konteyner taşımacılık şirketleri Boğaz'dan geçişleri askıya almıştı. 8 bin 150 liraya kadar çıkmasına neden oldu.
