İngiltere merkezli girişim Pulsar Fusion geliştirdiği Sunbird nükleer füzyon roketinde “ilk plazma” üretimini başarıyla gerçekleştirdiğini duyurdu. Füzyon roketleri, derin uzay görevlerinin hızını kökten değiştirebilecek bir teknoloji olarak görülüyor. Saatte yüz binlerce kilometre hıza ulaşabilen füzyon motoru, insanlığın galaksiler arası seyahat hayalini gerçeğe bir adım daha yaklaştırdı. Peki Sunbird füzyon roketi nasıl çalışır? İşte detaylar.
İngiliz girişim şirketi Pulsar Fusion, nükleer füzyon roketindeki maddenin dördüncü hali plazmayı ateşledi. Güneşin kalbindeki enerji üretim sürecini bir roket motoruna sığdıran devrim niteliğindeki bu buluşun Mars yolculuğunu haftalara indirmesi bekleniyor. Saatte yüz binlerce kilometre hıza ulaşabilen füzyon motoru, insanlığın galaksiler arası seyahat hayalini gerçeğe bir adım daha yaklaştırdı. İngiliz mühendisler geleneksel roket yakıtlarını geride bırakacak olan bu teknolojiyi bir milat olarak kabul ediyor.
Nükleer füzyon, iki hafif atom çekirdeğinin birleşerek daha ağır bir çekirdek oluşturduğu ve bu süreçte çok büyük miktarda enerji açığa çıkardığı bir reaksiyon türü. Aynı mekanizma, Güneş ve diğer yıldızların enerji kaynağını oluşturuyor.
Füzyon tabanlı roket motorlarının geliştirilmesi, mevcut kimyasal roketlere kıyasla çok daha yüksek itki gücü anlamına geliyor.
Füzyon roketi nedir?
Füzyon roketi, verimlilik ve büyük kütleli yakıtlar taşıma gereksinimi olmaksızın uzayda uzun vadeli ivme sağlayabilecek füzyon enerjisi ile çalışan kuramsal bir roket tasarımıdır. Tasarım füzyon enerjisi teknolojisindeki gelişimin bugünkü sınırların ötesinde ve uzay araçlarının yapımının günümüzdekinden daha büyük ve daha karmaşık olmasına dayanır.
Daha küçük ve daha hafif füzyon reaktörleri manyetik hapsetme ve plazma kararsızlığının engellemesi için daha karmaşık yöntemlerin keşfi ile gelecekte mümkün olabilir. Füzyon enerjisi daha hafif ve daha yoğunlaştırılmış alternatifler sağlayabilir. Uzay uçuşu için, füzyonun en önemli avantajı çok büyük bir özgül itici kuvvet olabilir ve en önemli dezavantajı reaktörün büyük kütlesidir. Bununla birlikte, füzyon roketi fisyon roketinden daha az ışınım üretir, kütlenin azaltılması koruma için gereklidir.
Günümüz teknolojisi ile en güvenli şekilde füzyon roketi inşa etme yöntemi, Orion projesinde önerildiği gibi, hidrojen bombası kullanmaktır fakat böyle bir uzay aracının çok büyük olacağı gibi kısmi nükleer denemelerin yasaklanması antlaşması (Partial Nuclear Test Ban Treaty) nükleer bomba kullanımını yasaklar. Bu yüzden, Dünya üzerinde roketin itişi için nükleer bomba kullanmak bir sorunsaldır ama uzayda mümkündür. Ayrı bir yaklaşım doğrudan itki kuvveti yerine füzyon enerjisi kullanarak elektrik enerjisi üretimi ile elektriksel itici güç olabilir.
Sunbird füzyon roketi nasıl çalışır?
İyon iticileri gibi birçok uzay aracı itki yöntemini çalıştırmak için yüksek verimlilikte elektrik enerjisi girdisi gerekir. Bazı durumlarda uzay araçlarının maksimum itkileri üretilebilen enerji miktarı ile sınırlıdır. Füzyon enerjisi ile çalışan elektrik üreteci uzay gemilerini çalıştırmak için monte edilebilir. Bunun bir dezavantajı geleneksel elektrik üretiminin uzay gemilerinde uygulanması zor olan düşük sıcaklığa giden enerji gerektirmesidir. Füzyon ürününün kinetik enerjisinin elektrik enerjisine doğrudan dönüşümü ilkede uygundur ve bu sorunu hafifletebilir.
İlgi çekici bir olasılık, füzyon ürününün atığını itki olmadan orta seviye elektrik üretimi için roketin arkasına basitçe yönlendirmektir. Bu manyetik aynalar hapsedilmiş planlar ile daha kolay olabilir. Bu ayrıca gelişmiş yakıtlar için daha ilgi çekicidir. Helyum-3 itkisi enerji kaynağı olarak helyum-3 atomlarının füzyon yöntemi uzay aracı itkisi yöntemi olarak önerilir. Helyum-3, helyumun reaktörde döteryum ile kaynaşabilen iki protonlu ve bir nötronlu izotopudur. Sonuçta salınan enerji uzay gemisi yakıtını uzay gemisinin arkasından savuşturmak için kullanılabilir. Helyum-3, ana olarak ayı terk etmek için uzay gemisinde enerji kaynağı olarak önerilir. Şu sıralar, bilim insanları ana olarak güneş rüzgarlarının ayın yüzeyine çarpmasından ve toprakta diğer elementler gibi birikmesinden kaynaklanan Ayda bir milyon ton helyum-3 bulunduğunu tahmin ediyor.
D-T reaksiyonu tarafından üretilen enerjinin sadece %20'si bu yolla kullanılabilir. Diğer %80, nötron formunda dışarı salınır; çünkü onlar itki için kullanılması çok zor olan manyetik alanlar ya da katı duvarlar tarafından yönlendirilemezler. Helyum-3 ayrıca döteryumdan, lityumdan ve bordan üretilebilen trityum beta bozunması aracılığıyla üretilebilir.
