ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı savaş, Hürmüz Boğazı'nda düğümlenmiş durumda. Tahran, ABD'nin müzakerelerde dayatmada bulunduğu iddiasıyla masaya oturmazken, ABD Başkanı Donald Trump'ın tek taraflı ateşkes ilan ettiğini savundu. Öte yandan taraflar arasında ateşkes uzasa da Hürmüz Boğazı çevresinde gerilimin ateşi yükselmiş durumda. ABD'nin İran limanlarına yönelik Hürmüz ablukası sürerken, İran Devrim Muhafızları Ordusu, “deniz güvenliğini tehlikeye attıkları” gerekçesiyle İsrail ile bağlantılı olduğunu öne sürdüğü iki yabancı gemiye müdahale ederek İran kıyılarına yönlendirdiğini açıkladı. Açıklamada, “MSC-Francesca” ve “Epaminodes” adlı gemilerin gerekli izinler olmadan hareket ettiği ve navigasyon sistemlerini manipüle ettiği iddia edildi. Özellikle “MSC-Francesca” gemisinin İsrail bağlantılı olduğunun vurgulanması dikkat çekti.
ÜÇ KONTEYNER GEMİSİNE SALDIRI
Dün aynı saatlerde bölgede ticaret gemilerine yeni saldırı haberleri de geldi. Deniz güvenliği kaynakları ve UKMTO, boğazda en az üç konteyner gemisinin silahlı saldırıya uğradığını bildirdi. Liberya bayraklı bir geminin köprü üstü kısmı roketatar ve silah ateşiyle hasar görürken, diğer iki geminin de hedef alındığı ancak ciddi zarar oluşmadığı aktarıldı. Mürettebatın güvende olduğu aktarıldı. Olaylar, İran ile ABD arasındaki deniz geriliminin yeni bir aşamaya geçtiğini gösteriyor. Tahran yönetimi, Washington’ın İran gemilerine yönelik “deniz ablukası” uyguladığını savunurken, ABD’nin daha önce İran’a ait iki ticari gemiye müdahalesini “korsanlık” olarak nitelendirmişti. İranlı yetkililer bu adımlara karşılık verileceğini açıkça dile getirmişti.
ABLUKAYI KALDIRSIN ŞARTI
İran’ın Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Emir Said İravani ise diplomasi kapısını tamamen kapatmadı. İravani, ABD’nin ablukayı sona erdirmesi halinde görüşmelerin İslamabad’da yeniden başlayabileceğini söyledi. ABD’den “ablukayı durdurmaya yönelik işaretler” aldıklarını ifade eden İravani, ikinci tur müzakerelerin bu şartlara bağlı olduğunu söyledi. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf da X'ten yaptığı paylaşımda “Tam bir ateşkes, deniz ablukası ve dünya ekonomisinin rehin alınmasıyla ihlal edilmediği zaman anlamlı olur” dedi.
EN AZ 34 TANKER GEÇTİ İDDİASI
İngiliz Financial Times gazetesinin analizine göre, ABD’nin ablukasına rağmen İran bağlantılı tankerler Körfez’de hareket etmeyi sürdürüyor. Veri şirketi Vortexa’ya dayandırılan haberde, en az 34 tankerin giriş veya çıkış yaptığı, bunlardan bazılarının milyonlarca varil petrol taşıdığı belirtildi.
TRUMP'TAN 72 SAAT VURGUSU
ABD Başkanı Donald Trump dün sosyal medya platformu Truth Social'dan yaptığı açıklamada "Müzakerelerde 72 saat içinde bir atılım olabilir" iddiasında bulundu. Trump'ın verdiği süre ABD'de piyasaların kapanarak hafta sonu tatilinin başlamasına denk gelmesi dikkati çekti. Yine Axios'un haberine göre ABD'li bir yetkili uzatılan geçici ateşkese yönelik Trump'ın "tutarlı bir karşı teklif etrafında birleşmeleri için İran'a 3 ya da 5 gün tanıdığını" iddia etti. Yetkili, "Trump, İranlıların işlerini yoluna koymaları için 3 ila 5 gün daha ateşkes (süresi) tanımaya hazır. Ancak bu süresiz olmayacak" ifadelerini kullandı. İsrail basını, Trump'ın İran ile pazar gününe kadar bir mutabakata varmak istediğini dile getirirken, Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, ABD Başkanı Donald Trump'ın anlaşma önerisi konusunda İran'a birkaç gün süre verdiği yönündeki iddiaların doğru olmadığını belirterek, "Başkan, bugün gördüğüm bazı haberlerin aksine İran’dan bir öneri alınması için kesin bir son tarih belirlememiştir; bu husus, ABD Başkanı tarafından belirlenecektir" dedi.
HAMANEY BEKLENTİSİ
Diğer bir yetkili de Trump'ın, İran ile savaşı sona erdirebilecek ve İran'ın nükleer programına yönelik müzakereleri yürütebilecek "otorite sahibi kişilerin İran'da var olmayabileceğini" düşündüğünü belirtti. İsrailli yetkili de ABD ve Pakistan tarafının gelecek birkaç gün içinde Hamaney'in sessizliğini bozmasını ve müzakerecilerine masaya geri dönmeleri için net bir talimat verebileceğini ileri sürdü. Uzmanlara göre İran’ın son hamleleri iki mesaj içeriyor. Birincisi, Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol iddiasını pekiştirmek. İkincisi ise ABD’nin baskısına karşı “misilleme stratejisi” yürütmek. Tahran, abluka sürdükçe boğazdaki geçişlerin de risk altında olacağı sinyalini veriyor.