Otizm spektrum bozukluğunda erken tanı ve müdahale, çocukların gelişim sürecinde belirleyici rol oynuyor. 2 Nisan Dünya Otizm Farkındalık Günü kapsamında uzmanlar, Türkiye’de her 33 çocuktan birinde görülen otizme karşı farkındalığın arttığını ve tanı yöntemlerinin daha etkin kullanıldığını belirtiyor. Uzmanlar, kritik belirtilerin erken fark edilmesi halinde çocukların yaşam kalitesinin önemli ölçüde artırılabileceğine dikkat çekiyor.
BELİRTİLER ŞÖYLE
Otizm tanısında 6, 9 ve 12 aydaki kritik birtakım belirtiler hayati önem taşıyor. 6’ncı ayda çocuğunuz size gülümsemiyor, sıcak ve neşeli ifadeler sergilemiyorsa otizmden şüphelenmek gerekiyor. Çocuğun 9’ncu aylık gelişiminde ses, gülümseme ve diğer yüz ifadelerine karşılıklı tepki vermesi bekleniyor. 12’nci ay itibarıyla bir bebek işaretle gösterme, el sallama gibi jestleri yapmıyorsa, 16’ncı aydan sonra ise henüz tek bir kelime dahi söylemediyse otizm şüphesi kuvvetleniyor. 24 aylık bebeklerde iki kelimelik, taklit olmayan anlamlı cümleler kurulamıyorsa otizm riski katlanıyor. Bu belirtilerin göz ardı edilmesi ya da zamanla geçer diyerek ertelenmesi, çocuğun gelişim sürecinde kaçırılmış fırsatlara yol açıyor. Bu işaretlerden bir veya birkaçı gözlemlendiğinde vakit kaybetmeden uzmana başvurmak gerekiyor.
KENDİNİZ TANI KOYMAYIN
Çocuklarda ekran maruziyeti arttıkça gelişimsel belirtilerin yorumlanmasının da zorlaştığını anlatan Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Muhammed Albayati, “Uzun sürekli ekran kullanımı çocuklarda göz teması kurmama, konuşma becerisinin gelişmemesi ve sosyal etkileşimde azalmaya yol açıyor. Bu belirtiler otizmle karıştırılıyor” dedi. Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Ergoterapi Bölümü Öğr. Gör. Mitra Niazi de sosyal medya içeriklerinden etkilenerek otizm tanısı konulduğuna işaret etti. Son yıllarda otizm konusunda farkındalığın artmasının olumlu bir gelişme olduğunu anlatan Niazi, ancak çocukların yapılan içeriklerden etkilenerek kendilerine tanı koymasının yeni trend haline geldiğini söyledi.
BESLENME ŞEKLİ ÇOK ÖNEMLİ
- Fitoterapi Uzmanı Dr. Ümit Aktaş, otizmin yalnızca genetik nedenlerle ortaya çıkan bir durum olmadığını belirterek çevresel faktörler, doğum şekli, modern yaşam alışkanlıkları ve beslenmenin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini anlattı. Vücudun tanımadığı yapay ürünler ve ağır metallerin de otizme yol açtığını hatırlatan Aktaş, “Normal doğum sırasında bebek anne mikrobiyotasıyla temas ediyor. Sezaryen doğumlarda bu doğal süreç farklı şekilde gerçekleşebiliyor. Bu durum da bağışıklık sistemi gelişimini etkileyebiliyor” şeklinde konuştu. Otizm odaklı beslenmenin önemine vurgu yapan Aktaş, “İşlenmiş ve raf ömrü uzun gıdaların yoğun tüketimi yerine doğal ve geleneksel beslenme alışkanlıklarının tercih edilmesi çocukların metabolik sağlığı açısından fayda sağlayabilir” değerlendirmesi yaptı. Aktaş, doğru beslenme ile semptomların hafifletilebileceğini dile getirdi.