Yazarlar Faiz; algı ve ekonomi güvenliği

Faiz; algı ve ekonomi güvenliği

Levent Yılmaz
Levent Yılmaz Gazete Yazarı

Bir süredir Türkiye’deki piyasa hareketleri ile ekonominin gerçekleri arasındaki ilişkinin koptuğunu görüyoruz. Piyasa gerçeklerinin çok ötesinde talep ve hatta yönlendirmeye yönelik açıklamalar yapılıyor, raporlar hazırlanıyor. Dünyada pek çok ülkede merkez bankalarının yönlendirmesi ile faiz beklentilerinin yönetilmeye çalışıldığını biliyoruz. Ancak Türkiye’de durum biraz daha ilginç gelişiyor. Örneğin televizyonlarda boy gösteren analistler(!) ağız birliği yaparak faiz beklentilerini ve hatta artırılacak faiz oranlarını pervasızca ifade edip algı oluşturmaya çalışıyor. Ardından da tehditler ekliyor; “beklenen faiz artışı gelmezse çok kötü olur.” Özetle, önce teknik gibi görünen bir kaç argümanlı, sonra tehditli “ikna seansları” yapılıyor.

MAKALEYİ SESLİ DİNLEMEK
İÇİN TIKLAYIN
Levent Yılmaz : Faiz; algı ve ekonomi güvenliği
Haber Merkezi 10 Mayıs 2018, Perşembe Yeni Şafak
Faiz; algı ve ekonomi güvenliği yazısının sesli anlatımı ve tüm Levent Yılmaz yazılarının sesli anlatımı Yenisafak.com Yazarlar Sesli Makale Köşesinde!


Peki son dönemde Türk Lirası’ndaki değer kaybının sebepleri neler? Bloomberg hafta içi bir haber yayınladı. Haberde Türk Lirası’ndaki değer kaybının nereden kaynaklandığına ilişkin bir grafik var.

Grafiğe bakınca durum hemen anlaşılıyor. TL’deki değer kaybı büyük oranda “algıdaki bozulmadan” kaynaklanıyor. Haberde de belirtildiği üzere ABD’nin büyümesi TL’yi negatif etkilerken Türkiye’nin büyümesi pozitif etkilemiş. Para politikasındaki değişimin neredeyse hiçbir etkisi yok. Haberde şöyle bir analiz var: yaygın söylemin aksine gevşek olmakla suçlanan para politikası düşüşün sadece binde 1’inden sorumlu. Elbette gelişmekte olan her ekonomi gibi Türkiye’nin de atması gereken bazı adımlar var ancak algıyı bu kadar yoğun bir şekilde hangi amaçla kimlerin bozduğunu bilmek Türkiye’nin “ekonomi güvenliği” açısından büyük önem arz ediyor.

TAHVİLLER VE BANKALAR

Önce biraz bilgi verelim. Burada incelenen faizler Hazine Müsteşarlığı tarafından Türk Lirası cinsinden çıkarılan devlet tahvilleri işlemleri sonucu oluşan faizlerdir. Mart 2018 itibariyle iç borç stokumuz 550 milyar TL. İhraç edilen bu tahvillerin yüzde 20’si yabancı uyruklular tarafından tutuluyor. Aslına bakarsanız bu oran pek çok ülkedeki yabancı sahipliğinin altında. Örneğin, Güney Afrika’da bu oran yüzde 40, Rusya ve Meksika’da yüzde 35’lerde. Burada bir önemli rakam daha var. Yurtiçi yerleşiklerin tuttuğu tahvillerin 2/3’ü bankalarda.

Türk tahvillerindeki yabancı sahipliğinin bugüne kadar en çok yüzde 30 seviyelerine çıktığını görüyoruz. Yabancıların son 2 yılda 90 ila 120 milyar TL arasında tahvil pozisyonu taşımışlar. Oysa aynı dönemde bankaların tahvil pozisyonu 200 milyar TL’den 260 milyar TL’ye çıkmış. Buradan anlaşılacağı üzere hem büyüklük hem de talep açısından Türk bankacılık sistemi tahvil piyasası açısından daha belirleyici durumdadır. Ancak bu bankaların önemli bir kısmının da yabancı sermayeli bankalar olduğunu unutmayalım.

ANALİSTLER(!) VE ALGI

Türkiye’de algının bozulmasına neden olan ve ekonominin gerçeklerinden uzak raporların ve açıklamaların genellikle JP Morgan, HSBC, Deutche Bank ve Morgan Stanley gibi kurumlardan geldiğini görüyoruz. Sanırım bu kurumlardaki analistlerin yazdığı rapor içeriklerinin tek bakış açısını yansıttığını ve genelde çalıştıkları yatırım bankalarının pozisyonlarına faydalı olacak şekilde hazırlandığını söylememize gerek yok.

Peki piyasanın “beklenen” faizi hesapladığı tahvil faizleri nasıl oluşuyor? Aslında “algı yönetiminin” en önemli aşaması burası. Örneğin; 22 Ocak 2018’de ihracına başlanan, tek ihalede yüzde 68’ini yabancı yatımcının aldığı, piyasa yapıcısının JP Morgan, en büyük yatırımcısının Goldman Sachs portföy şirketi olan 2023 vadeli devlet tahviline bakalım. Bu tahvilin ihale günü faizi yüzde 12,61 seviyesindeyken, günlük 30 milyon TL hacimle bu yazının yazıldığı sıralarda yüzde 16,18 olmuştur. Yani toplamda 350 baz puan hareket ettirilmiştir. Şimdi buna bakarak Merkez Bankası’nın 250-300 baz puan faiz artırması gerektiği ve dahası bunu normal Para Politikası Kurulu’nu beklemeden olağanüstü toplantıda yapması yönünde raporlar ve açıklamalar geliyor. Söz konusu 5 yıllık tahvilin faizinin artmasının bu tahvili daha düşük faizden alanları zarara soktuğunu söyleyenler olacaktır. Ancak durum tek bir tahvilin faizinden ibaret değil. Esas hareket tahvil faizleri üzerinden oluşturulan baskının, mevduat faizleri ve kurda neden olduğu artış üzerinden okunmalıdır. Mesela bu tahvilin ilk ihraç edildiği gün Dolar/TL 3,81 iken bugün 4,45 seviyelerinde.

Özetle; bu kadar düşük tahvil tutarak bu kadar belirleyici olmanın mümkün olduğu ve algı yönetimi sayesinde faiz beklentilerinin yönlendirildiği bir ortamda TL’deki değer kaybının da önemli ölçüde söz konusu algının bozulması ile gerçekleştirildiğini görüyoruz. Dünyanın pek çok ülkesindeki düzenleyici ve denetleyici kurumların bu noktada konuya “ekonomi güvenliği” açısından yaklaştığını ve attığı adımları bu yönde belirlediğini biliyoruz. Türkiye’nin yeni dönemde bu alanda alması gereken önemli bir mesafe var ve sanırım sürekli tekrarlanan “yapısal reform” tam da buradan başlamalı.

  • Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018 Genel Seçim
  • YSK Seçmen Sorgulama, nerede oy kullanacağım?
  • YSK Yurtdışı Seçmen Sorgulama
  • Adana Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Adıyaman Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Afyon Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Ağrı Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Amasya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Ankara Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Antalya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Artvin Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Aydın Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Balıkesir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bilecik Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bingöl Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bitlis Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bolu Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Burdur Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bursa Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Çanakkale Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Çankırı Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Çorum Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Denizli Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Diyarbakır Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Edirne Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Elazığ Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Erzincan Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Erzurum Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Eskişehir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Gaziantep Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Giresun Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Gümüşhane Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Hakkâri Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Hatay Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Isparta Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Mersin Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • İstanbul Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • İzmir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kars Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kastamonu Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kayseri Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kırklareli Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kırşehir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kocaeli Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Konya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kütahya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Malatya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Manisa Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kahramanmaraş Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Mardin Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Muğla Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Muş Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Nevşehir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Niğde Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Ordu Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Rize Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Sakarya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Samsun Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Siirt Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Sinop Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Sivas Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Tekirdağ Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Tokat Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Trabzon Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Tunceli Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Şanlıurfa Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Uşak Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Van Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Yozgat Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Zonguldak Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Aksaray Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bayburt Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Karaman Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kırıkkale Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Batman Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Şırnak Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bartın Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Ardahan Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Iğdır Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Yalova Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Karabük Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kilis Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Osmaniye Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Düzce Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018 Genel Seçim
  • YSK Seçmen Sorgulama, nerede oy kullanacağım?
  • YSK Yurtdışı Seçmen Sorgulama
  • Adana Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Adıyaman Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Afyon Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Ağrı Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Amasya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Ankara Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Antalya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Artvin Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Aydın Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Balıkesir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bilecik Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bingöl Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bitlis Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bolu Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Burdur Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bursa Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Çanakkale Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Çankırı Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Çorum Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Denizli Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Diyarbakır Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Edirne Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Elazığ Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Erzincan Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Erzurum Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Eskişehir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Gaziantep Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Giresun Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Gümüşhane Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Hakkâri Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Hatay Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Isparta Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Mersin Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • İstanbul Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • İzmir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kars Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kastamonu Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kayseri Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kırklareli Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kırşehir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kocaeli Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Konya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kütahya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Malatya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Manisa Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kahramanmaraş Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Mardin Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Muğla Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Muş Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Nevşehir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Niğde Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Ordu Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Rize Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Sakarya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Samsun Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Siirt Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Sinop Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Sivas Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Tekirdağ Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Tokat Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Trabzon Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Tunceli Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Şanlıurfa Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Uşak Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Van Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Yozgat Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Zonguldak Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Aksaray Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bayburt Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Karaman Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kırıkkale Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Batman Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Şırnak Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bartın Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Ardahan Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Iğdır Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Yalova Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Karabük Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kilis Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Osmaniye Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Düzce Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.